इरान युद्धले संकटमा उड्डयन क्षेत्रः मध्यपूर्वका एयरलाइन्सलाई ४.३ अर्ब घाटा, विश्वव्यापी नाफा २३ अर्बमा खुम्चिने
काठमाडाैं । अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यातायात संघ (आईएटीए) ले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो आर्थिक पूर्वानुमानले विश्व उड्डयन उद्योग गम्भीर दबाबमा प्रवेश गर्दै गएको देखाएको छ।
विशेषगरी मध्यपूर्वका एयरलाइन्सहरू सन् २०२६ मा करिब ४ अर्ब ३० करोड अमेरिकी डलर बराबरको सामूहिक घाटामा जाने अनुमान गरिएको छ। यससँगै प्रति यात्रु नाफा ३१.५० डलरबाट घटेर २१.४० डलर घाटामा परिणत हुने चेतावनीसमेत दिइएको छ।
आईएटीएका अनुसार सन् २०२६ मा विश्वभरका एयरलाइन्सले कुल २३ अर्ब डलर मात्र नाफा कमाउने अनुमान गरिएको छ, जुन पहिले गरिएको ४१ अर्ब डलरको अनुमानको लगभग आधा हो। संस्थाले यो गिरावटलाई पछिल्ला भू–राजनीतिक तनाव, विशेषगरी मध्यपूर्वमा देखिएको युद्ध र इन्धन मूल्यको तीव्र वृद्धिसँग जोडेको छ।
रिपोर्टका अनुसार मध्यपूर्व मात्र विश्वको एक मात्र क्षेत्र हो जहाँ एयरलाइन्स उद्योग घाटामा जाने देखिएको छ। इजरायल–इरान युद्धपछि उत्पन्न तनावका कारण प्रमुख हवाई रुटहरू अवरुद्ध भएका छन्, जसले खाडी क्षेत्रका हब विमानस्थलहरूमा गम्भीर असर पारेको छ।
यस अवधिमा मध्यपूर्वमा यात्रु माग ११.४ प्रतिशतले घट्ने र उडान क्षमता ४.४ प्रतिशतले कम हुने अनुमान गरिएको छ। नाफा मार्जिन भने सकारात्मक ९.४ प्रतिशतबाट घटेर माइनस ६.१ प्रतिशतमा झर्ने चेतावनी दिइएको छ।
आईएटीएका महानिर्देशक विली वाल्शका अनुसार युद्धका कारण खाडी क्षेत्रका एयरलाइन्सहरूलाई ठूलो सञ्चालन अनिश्चितता सामना गर्नुपरेको छ। उनका अनुसार हवाई क्षेत्र बन्द हुने, उडान मार्ग परिवर्तन गर्नुपर्ने, ट्रान्जिट यात्रु घट्ने तथा सञ्चालन लागत बढ्ने जस्ता कारणले कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था कमजोर हुँदै गएको छ।
खाडी क्षेत्रका एयरलाइन्सहरू विशेषगरी एशिया, युरोप र अफ्रिकाबीचको ट्रान्जिट यात्रुमा अत्यधिक निर्भर छन्। तर युद्धका कारण ट्रान्जिट यात्रु घट्दा विमानहरूको भरिने दर (लोड फ्याक्टर) घटेको छ र प्रति सिट लागत बढेको छ।
विश्वव्यापी स्तरमा पनि एयरलाइन्स उद्योगको नाफा उल्लेखनीय रूपमा घट्ने देखिएको छ। सन् २०२५ मा ४५ अर्ब डलर नाफा कमाउने अनुमान गरिएको उद्योगले २०२६ मा केवल २३ अर्ब डलर मात्र नाफा गर्ने अनुमान गरिएको छ। यसले उद्योगको नाफा लगभग आधा हुने संकेत गरेको छ।
आईएटीएका अनुसार इन्धन मूल्य सबैभन्दा ठूलो चुनौती बनेको छ। सन् २०२६ मा जेट इन्धनको औसत मूल्य प्रति ब्यारेल १५२ डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको ९० डलरको तुलनामा करिब ७० प्रतिशतले बढी हो।
इन्धन लागत मात्र विश्वव्यापी रूपमा २५२ अर्ब डलरबाट बढेर ३५० अर्ब डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ, जसले कुल सञ्चालन खर्चको ३१ प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा ओगट्नेछ। यसले एयरलाइन्सहरूको नाफा क्षमतामा थप दबाब सिर्जना गर्ने देखिएको छ।
आईएटीएले थप रूपमा विमान आपूर्ति शृङ्खलामा देखिएको संकटलाई पनि गम्भीर समस्या मानेको छ। हाल विश्वभर १८ हजारभन्दा बढी विमान अर्डरमा रहेका छन् भने औसत विमान फ्लीटको उमेर १५ वर्षभन्दा बढी पुगेको छ।
नयाँ विमान र इन्जिनको अभावका कारण एयरलाइन्सहरू पुराना विमान लामो समयसम्म सञ्चालन गर्न बाध्य भएका छन्, जसले मर्मत खर्च बढाएको छ र इन्धन दक्षता घटाएको छ। सन् २०२५ मा मात्र यस समस्याले उद्योगलाई करिब ११ अर्ब डलर घाटा गराएको अनुमान गरिएको छ।
यद्यपि चुनौतीबीच पनि यात्रु माग भने अपेक्षाकृत स्थिर रहेको देखिएको छ। सन् २०२६ मा विश्वव्यापी एयरलाइन्स राजस्व १.१६ ट्रिलियन डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ, जुन ९.४ प्रतिशतले वृद्धि हो। यात्रु टिकट बिक्री मात्र ८३९ अर्ब डलर पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
तर लागत वृद्धि र इन्धन मूल्यको दबाबका कारण यो राजस्व वृद्धि भए पनि नाफा भने कमजोर हुने देखिन्छ। आईएटीएले यात्रु लोड फ्याक्टर ८४ प्रतिशतको नयाँ रेकर्डमा पुग्ने अनुमान गरेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार उड्डयन उद्योग अहिले महामारीपछिको पुनःस्थापनाबाट पूर्ण रूपमा निस्कन नपाउँदै युद्ध, इन्धन संकट र आपूर्ति शृङ्खलाको समस्याले नयाँ दबाबमा परेको छ। यसले आगामी वर्षहरूमा हवाई भाडा महँगो हुने र एयरलाइन्सहरूको प्रतिस्पर्धा झन् तीव्र बन्न सक्ने संकेत गरेको छ।
