विश्वकै शक्तिशाली पासपाेर्टकाे सूची सार्वजनिकः खस्कियाे अमेरिका र बेलायतको साख, उत्तर काेरियाभन्दा कमजाेर नेपाल, यी हुन् शिर्ष १० शक्तिशाली देश

काठमाडाैं । विश्वका विभिन्न मुलुकहरूबीचको आवतजावत, भिसा नीति र कूटनीतिक सामर्थ्यका आधारमा तय गरिने ‘हेनले पासपोर्ट इन्डेक्स २०२६’ सार्वजनिक भएको छ।

यस वर्षको सूचीमा एसियाली मुलुकहरूले आफ्नो दबदबा कायम राखेका छन् भने विगतमा शक्तिशाली मानिएका अमेरिका र बेलायत जस्ता देशहरूको शक्तिमा ह्रास आएको देखिएको छ।

शीर्ष स्थानमा सिङ्गापुर

लण्डनस्थित ‘हेनले एण्ड पार्टनर्स’ ले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदन अनुसार सिङ्गापुर विश्वकै सबैभन्दा शक्तिशाली राहदानी भएको मुलुक बनेको छ। सिङ्गापुरका नागरिकले विश्वका २२७ मध्ये १९२ गन्तव्यमा बिनाभिसा वा ‘भिसा अन एराइभल’ सहजै यात्रा गर्न पाउँछन्।

दोस्रो स्थानमा पनि एसियाली मुलुकहरू जापान र दक्षिण कोरिया रहेका छन्। यी दुई देशका नागरिकलाई विश्वका १८८ गन्तव्यमा भिसाको झन्झट हुँदैन।

युरोपेली देशहरूबीच कडा प्रतिस्पर्धा

शक्तिशाली राहदानीको सूचीमा तेस्रो र चौथो स्थानमा भने पूर्ण रूपमा युरोपेली देशहरूको वर्चस्व छ। तेस्रो स्थानमा डेनमार्क, लक्जेम्बर्ग, स्पेन, स्वीडेन र स्विट्जरल्याण्ड रहेका छन्, जसले १८६ गन्तव्यमा सहज पहुँच पाएका छन्।

त्यसैगरी, चौथो स्थानमा अस्ट्रिया, बेल्जियम, फिनल्याण्ड, फ्रान्स, जर्मनी, ग्रीस, आयरल्याण्ड, इटाली, नेदरल्याण्ड्स र नर्वे गरी १० वटा देशहरू संयुक्त रूपमा रहेका छन्। यी देशका राहदानीले १८५ गन्तव्यको ढोका खोल्दछन्।

संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) को ऐतिहासिक फड्को

पछिल्लो दुई दशकमा सबैभन्दा उल्लेख्य सुधार गर्ने देशमा संयुक्त अरब इमिरेट्स परेको छ। सन् २००६ यता युएईले आफ्नो सूचीमा १४९ नयाँ गन्तव्य थपेर ५७ स्थान माथि उक्लिन सफल भएको छ। यो सफलतालाई उसको निरन्तर कूटनीतिक प्रयास र भिसा उदारीकरणको परिणाम मानिएको छ। हाल युएई १८४ स्कोरका साथ पाँचौँ स्थानमा छ।

अमेरिका र बेलायतको ओरालो यात्रा

एक समय विश्वकै शक्तिशाली मानिने संयुक्त राज्य अमेरिका र बेलायतको स्तर भने खस्कँदै गएको छ।

बेलायत गत वर्षको तुलनामा आठ गन्तव्यको पहुँच गुमाउँदै सातौँ स्थानमा पुगेको छ। अमेरिका १० औँ स्थानमा फर्किए पनि यसको वास्तविक शक्ति कमजोर देखिएको छ।

सन् २०२५ को अन्त्यतिर पहिलो पटक शीर्ष १० बाट बाहिरिएको अमेरिका अहिले १८२ गन्तव्यको पहुँचका साथ १० औँ स्थानमा छ। २० वर्षअघि चौथो स्थानमा रहेको अमेरिका अहिले १० औँ स्थानमा पुग्नुलाई विज्ञहरूले घरेलु राजनीति र फेरिँदो भू-राजनीतिको सङ्केत मानेका छन्।

सबैभन्दा कमजोर राहदानी

सूचीको सबैभन्दा पुछारमा (१०१ औँ स्थानमा) अफगानिस्तान रहेको छ, जसका नागरिकले मात्र २४ गन्तव्यमा बिनाभिसा यात्रा गर्न पाउँछन्। सिरिया (१०० औँ स्थान) र इराक (९९ औँ स्थान) पनि सूचीको अन्तिमतिरै छन्।

यस्तै हेनले पासपोर्ट इन्डेक्सको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार नेपालको राहदानी विश्वकै कमजोर सूचीको अन्तिमतिर ९५ औँ स्थानमा रहेको छ। नेपाली राहदानी भएकाहरूले मात्र ३८ वटा देशमा सहज पहुँच पाउँछन्। नेपालको अवस्था उत्तर कोरिया जस्ता देशहरू भन्दा पनि तल देखिएको छ।

नेपालका छिमेकी मुलुक चीन र भारकाे स्थान सधार गरेका छन् ।चीनले पछिल्ला केही वर्षहरूमा आफ्नो कूटनीतिक सम्बन्ध विस्तार गर्दै राहदानीको शक्तिमा उल्लेख्य सुधार गरेको छ। यो अहिले ६२ औँ स्थानमा छ।

भारतको स्थान गत वर्षको (८५ औँ) तुलनामा केही सुधार भएर ८० औँ स्थानमा आइपुगेको छ। भारतीय नागरिकले अहिले विश्वका ५५ देशमा बिनाभिसा वा ‘भिसा अन एराइभल’ यात्रा गर्न पाउँछन्।

दोहोरो नागरिकता र कडा बन्दै नियमहरू

प्रतिवेदनका अनुसार शक्तिशाली देशका नागरिकहरूमा पनि दोहोरो नागरिकता लिने मोह बढ्दो छ। हेनले एण्ड पार्टनर्सका अनुसार सन् २०२५ मा उनीहरूका ग्राहकहरूमध्ये ३० प्रतिशत अमेरिकी नागरिक थिए।

यद्यपि, केही युरोपेली देशहरूले ‘गोल्डेन पासपोर्ट’ जस्ता कार्यक्रममा कडाइ गर्न थालेका छन् भने अमेरिकामा पनि दोहोरो नागरिकतामा प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्तावहरू उठ्न थालेका छन्।

२०२६ का लागि विश्वका सबैभन्दा शक्तिशाली पासपोर्टहरू ग्राफमा: