कुवेतमा कयौँ अमेरिकी लडाकु विमान दुर्घटना, युद्ध फैलिँदै गएपछि बढ्दो सन्त्रास
काठमाडौँ । मध्यपूर्वमा जारी युद्धले अब एक भयानक र अनियन्त्रित मोड लिएको छ।
इरान र इजरायलबीचको द्वन्द्व अब केवल दुई देशमा मात्र सीमित रहेन, यसले खाडीका सुरक्षित मानिने सहरहरू दुबई, अबु धाबी र दोहासम्म आफ्नो प्रत्यक्ष प्रभाव विस्तार गरेको छ।
पछिल्लो २४ घण्टामा भएका घटनाक्रमले विश्वव्यापी अर्थतन्त्र र सुरक्षा व्यवस्थामा ठूलो हलचल पैदा गरिदिएको छ।
खाडीका आधुनिक सहरहरूमा युद्धको सन्त्रास
वर्षौंदेखि पर्यटन र व्यापारका लागि सुरक्षित ‘स्वर्ग’ मानिँदै आएका दुबई, अबु धाबी र दोहाजस्ता सहरहरू अहिले युद्धको रापमा परेका छन्। यी सहरहरूमा ठूला विस्फोटका आवाजहरू सुनिएका छन्, जसले स्थानीय बासिन्दा र अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकहरूमाझ त्रास फैलाएको छ।
इजरायल र हिजबुल्लाहबीचको सीमावर्ती लडाइँ झन् तीव्र बनेको छ, जहाँ दुवै पक्षले एकअर्काका सामरिक ठेगानाहरूमा शक्तिशाली प्रहार गरिरहेका छन्।
युद्धको यो फैलावटले खाडी क्षेत्रको आकाशमा उडान भर्ने नागरिक विमानहरूको आवागमनलाई पूर्ण रूपमा अस्तव्यस्त बनाइदिएको छ।
विश्वव्यापी प्रभाव र ऊर्जा सङ्कटको खतरा
यस युद्धको पराकम्प मध्यपूर्वमा मात्र सीमित छैन। खाडी क्षेत्रबाट हुने तेलको प्रवाहमा अवरोध सिर्जना भएपछि विश्व बजारमा इन्धनको मूल्यमा निकै उतारचढाव देखिएको छ।
धेरै राष्ट्रहरूले आफ्ना नागरिकहरूलाई द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रबाट बाहिर निकाल्न (उद्धार) प्रयास गरिरहेका छन्, तर हवाई क्षेत्र असुरक्षित भएका कारण उनीहरूले ठूला चुनौतीहरूको सामना गरिरहनु परेको छ।
सुरक्षित मानिएका खाडी मुलुकहरू समेत निशानामा परेपछि विश्वभरका लगानीकर्ता र कूटनीतिज्ञहरू अहिले यो युद्धले निम्त्याउन सक्ने दीर्घकालीन परिणामलाई लिएर चिन्तित देखिएका छन्।
अमेरिकी विमानमाथि ‘भुलवश’ प्रहार
कुवेतको रक्षा मन्त्रालयले दिएको जानकारी अनुसार अमेरिकी सेनाका तीनवटा एफ-१५ई स्ट्राइक ईगल लडाकु विमानहरू कुवेतको आकाशमा दुर्घटनाग्रस्त भएका छन्।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डका अनुसार यी विमानहरूलाई कुवेती हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले भुलवश आफ्नै दुश्मनको विमान ठानेर खसालेको हो।
सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएका भिडियो फुटेजहरूमा जलिरहेका विमानबाट चालक दलका सदस्यहरू प्यारासुटमार्फत बाहिर निस्किएको देख्न सकिन्छ। भाग्यवश, सबै छ जना पाइलट र चालक दलका सदस्यहरू सुरक्षित रूपमा फेला परेका छन् र उनीहरूको अवस्था स्थिर रहेको बताइएको छ।
यो घटनाले अमेरिका र उसका खाडी सहयोगी राष्ट्रहरूबीचको समन्वयमा रहेको गम्भीर कमजोरीलाई उजागर गरिदिएको छ।
इजरायली हमला र इरानको प्रतिरोध
कुवेतमा विमान खसेकै समयमा उता इरानको राजधानी तेहरानमा इजरायलले ‘व्यापक हवाई आक्रमण’ सुरु गरेको छ। तेहरानको केन्द्र भागमा रहेको ‘रिभोलुसन स्क्वायर’ नजिकै शक्तिशाली विस्फोटका आवाजहरू सुनिएका छन्, जहाँ सरकार विरोधी प्रदर्शनकारीहरू भेला भएका थिए।
इरानले आफ्ना हवाई रक्षा प्रणालीले इजरायली आक्रमणलाई निस्तेज पारेको दाबी गरे पनि नतान्जस्थित इरानको संवेदनशील आणविक केन्द्रमा क्षति पुगेको खबर बाहिर आएको छ।
संयुक्त राष्ट्र संघका लागि इरानी राजदूतले आइतबारको अमेरिकी र इजरायली संयुक्त आक्रमणमा नतान्ज केन्द्रलाई निशाना बनाइएको पुष्टि गरेका छन्।
यसैबीच, इरानी राष्ट्रपति मसउद पेजेस्कियानले आफ्ना रक्षा मन्त्री मारिएपछि रिभोलुसनरी गार्ड्सका जनरल मजिद एबनेलरेजालाई कार्यवाहक रक्षा मन्त्री नियुक्त गरेका छन्।
ड्रोन आक्रमण र विस्फोट
युद्धको यो राप इरान र इजरायलमा मात्र सीमित छैन। ओमानको खाडीमा मस्कट नजिकै विस्फोटक पदार्थले भरिएको डुङ्गाले एक तेल ट्याङ्करमा आक्रमण गर्दा एक जनाको मृत्यु भएको छ।
कतारको औद्योगिक सहर रास लाफान र मेसाईदका ऊर्जा केन्द्रहरूमा पनि इरानी ड्रोनहरूले आक्रमण गरेका छन्। कतारको विदेश मन्त्रालयले नागरिक पूर्वाधारमा भएका यस्ता आक्रमणको कडा शब्दमा निन्दा गर्दै यसको जवाफ दिइने चेतावनी दिएको छ।
यस्तै प्रकृतिका ड्रोन आक्रमणहरू साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्समा पनि देखिएका छन्, जसले विश्वको तेल आपूर्ति शृङ्खलालाई नै जोखिममा पारेको छ।
कहाँ कति मारिए ?
ट्रम्पको कडा चेतावनी र बेलायतसँगको खटपट
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथिको आक्रमण जारी रहने उद्घोष गरेका छन्। मारिएका तीन अमेरिकी सैनिकको मृत्युको बदला लिने बाचा गर्दै उनले इरानसँगको कुनै पनि वार्ताको सम्भावनालाई नकारेका छन्।
रोचक त के छ भने, ट्रम्पले आफ्ना पुराना सहयोगी बेलायतका प्रधानमन्त्री कियर स्टारमरको आलोचना समेत गरेका छन्। बेलायतले डिएगो गार्सिया सैन्य आधार इलाका प्रयोग गर्न अनुमति दिन ढिलाइ गरेकोमा ट्रम्पले असन्तुष्टि पोख्दै भने, “सायद हाम्रा देशहरूबीच यस्तो पहिले कहिल्यै भएको थिएन।”
बेलायतले पछि शर्तसहित अनुमति दिए पनि यसले पश्चिमी गठबन्धनभित्रको दरार स्पष्ट पारेको छ।
लेबनानको कदम र कूटनीतिक प्रयास
यसैबीच, लेबनानमा इजरायली आक्रमणमा ३१ जनाको ज्यान गएपछि त्यहाँका प्रधानमन्त्री नवाफ सलामले एक ऐतिहासिक घोषणा गरेका छन्। उनले लेबनानी भूमिबाट हुने हिजबुल्लाहका सबै सैन्य गतिविधिमा प्रतिबन्ध लगाउँदै समूहलाई हतियार बुझाउन निर्देशन दिएका छन्।
उता जेनेभामा अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सीका प्रमुख राफेल ग्रोसीले युद्धले मात्र समस्याको समाधान नहुने भन्दै जतिसक्दो चाँडो कूटनीतिक वार्ताको टेबुलमा फर्कन सबै पक्षलाई आग्रह गरे।
क्षेत्रीय सुरक्षा स्थिति यति नाजुक बनेको छ कि, जोर्डनले दैनिक रूपमा आफ्नो हवाई क्षेत्र आंशिक रूपमा बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ। साइप्रसस्थित बेलायती सैन्य आधार शिविरमा समेत ड्रोन आक्रमणको त्रास फैलिएको छ। मध्यपूर्व अहिले यस्तो मोडमा छ, जहाँ एउटा सानो गल्तीले पनि विश्वव्यापी महाविपत्ति निम्त्याउन सक्छ।
