हङ्गेरीमा ८ अर्ब डलरको चिनियाँ लगानीले कसरी कोर्दै छ विश्व राजनीतिको नयाँ नक्सा ?

हंगेरीको मैदानमा ठडिएको यो विशाल संरचनाले युरोपको हरित सवारी सपनालाई चिनियाँ प्रविधिसँग जोडेर विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलामा एउटा अभूतपूर्व क्रान्ति ल्याउने निश्चित देखिएको छ। आर्थिक महत्त्वाकांक्षा, भूराजनीतिक दाउपेच र पर्यावरणीय प्रश्नहरूको त्रिवेणी बनेको यो परियोजनाले आगामी दशकमा युरोप र चीनबीचको सम्बन्धको वास्तविक दिशा तय गर्नेछ।

काठमाडौँ । हंगेरीको पूर्वी भूभागमा अवस्थित डेब्रेसेन सहरको दक्षिणी औद्योगिक पार्क अहिले विश्वकै ध्यान खिच्ने केन्द्र बनेको छ। यहाँ चीनको विशाल ब्याट्री उत्पादक कम्पनी कन्टेम्पोररी एम्पेरेक्स टेक्नोलोजी को–लिमिटेड (सीएटीएल) ले निर्माण गरिरहेको विशाल कारखाना युरोपको हरित ऊर्जा संक्रमणको एउटा जीवन्त प्रतीकका रूपमा उभिएको छ।

सन् २०२२ को अगस्टमा घोषणा गरिएको यो ७.३४ बिलियन युरो अर्थात् करिब ८ अर्ब अमेरिकी डलरको लगानी हंगेरीको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो ‘ग्रीनफिल्ड’ वैदेशिक प्रत्यक्ष लगानी हो।

२२१ हेक्टरमा फैलिएको यो औद्योगिक संरचना केवल एउटा कलकारखाना मात्र नभएर चिनियाँ प्रविधि र युरोपेली अटोमोबाइल विरासतबीचको एउटा ऐतिहासिक संगम पनि हो, जसले आउँदो दशकको विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलालाई नयाँ परिभाषा दिने निश्चित छ।

विशाल लगानी

सीएटीएलले यो परियोजनालाई युरोपेली बजारमा आफ्नो उपस्थिति मजबुत बनाउने एउटा दीर्घकालीन रणनीतिक कदमको रूपमा अगाडि बढाएको छ। कम्पनीका युरोप प्रमुख म्याट शेनले यो लगानीलाई सीएटीएलको युरोपेली उपस्थितिको मेरुदण्डका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

हाल यस कारखानामा उद्योग ४.० स्तरका अत्याधुनिक मेसिनहरू जडान भइसकेका छन् भने वरपरको क्षेत्रमा हरियाली कार्य पनि तीव्र पारिएको छ। सन् २०२४ देखि नै यहाँ मोड्युल असेंब्ली कार्य सुरु भइसकेको छ, जसबाट हालसम्म ३० हजारभन्दा बढी इलेक्ट्रिक गाडीका लागि आवश्यक मोड्युलहरू उत्पादन भइसकेका छन्।

यद्यपि, सेल उत्पादनको मुख्य प्रक्रिया भने २०२६ को सुरुवाती महिनाहरूमा, सम्भवतः मार्च वा अप्रिलतिर सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ। बजारमा इलेक्ट्रिक सवारी साधनको मागमा आएको उतारचढावलाई मध्यनजर गर्दै सीएटीएलले यो कारखानालाई केवल टर्नरी लिथियम–आयन ब्याट्रीमा मात्र सीमित नराखी विभिन्न प्रकारका ब्याट्रीहरू उत्पादन गर्न सक्ने गरी अनुकूलित गरेको छ, जसले बीएमडब्ल्यू, मर्सिडिज–बेन्ज र फक्सवागन जस्ता ठूला ग्राहकहरूको मागलाई सम्बोधन गर्नेछ।

रणनीतिक प्रवेशद्वार

हंगेरीको यो औद्योगिक छलाङ प्रधानमन्त्री भिक्तोर ओरबानको ‘पूर्वी खुल्लापन’ नीतिको एउटा ठूलो सफलता मानिएको छ। हंगेरीले आफूलाई युरोपेली युनियन र नेटोको सदस्य भएर पनि पूर्वका उदीयमान शक्तिहरूसँग आर्थिक साझेदारी बढाउने एउटा विशेष पुलको रूपमा उभ्याएको छ।

यो कारखानाले चीनलाई युरोपेली बजारमा एउटा सुरक्षित र बलियो प्रवेशद्वार प्रदान गरेको छ भने हंगेरीलाई युरोपको दोस्रो ठूलो ब्याट्री उत्पादन हब बन्ने लक्ष्यको नजिक पुर्‍याएको छ। तर, युरोपेली स्तरमा भने हरित प्रविधिमा चीनमाथिको बढ्दो निर्भरतालाई लिएर चिन्ता र बहसहरू अझै जारी छन्।

आर्थिक रूपान्तरण

डेब्रेसेनको कृषिप्रधान क्षेत्रमा भइरहेको यो औद्योगिक रूपान्तरणले स्थानीय अर्थतन्त्रमा नयाँ प्राण भरेको छ। सीएटीएल हंगेरीले ६० किलोमिटरको दायराभित्रका स्थानीय बासिन्दाहरूबाट ७५ प्रतिशत कर्मचारी भर्ती गर्ने लक्ष्य राखेको छ, जसले स्थानीय युवाहरूलाई आधुनिक प्रविधिमा दक्ष बनाउने अवसर प्रदान गरेको छ।

सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकसम्ममा कर्मचारीको संख्या १,५०० सम्म पुग्ने अनुमान गरिएको छ भने पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन हुँदा यसले प्रत्यक्ष रूपमा ९,००० भन्दा बढी रोजगारी सिर्जना गर्नेछ। रोयटर्स र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार यो परियोजनाले हंगेरीलाई युरोपको आधुनिक इन्जिन निर्माणको राजधानीमा परिणत गरिदिनेछ।

यसले देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने मात्र नभई पूर्वी हंगेरीको समग्र सामाजिक–आर्थिक संरचनालाई नै आधुनिक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

नागरिक चासो

यति ठूलो परियोजनाका साथमा केही गम्भीर चुनौती र चिन्ताहरू पनि सतहमा आएका छन्। विशेष गरी पानीको अत्यधिक खपत र पर्यावरणीय प्रभावका विषयमा स्थानीय समुदाय र नागरिक समाजले प्रश्न उठाएका छन्। नागरिक संगठनहरूको कानुनी चुनौतीपछि सीएटीएलले पानीको उपयोग घटाउने र खतरनाक रसायन एनएमपीको उत्सर्जन कम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

यद्यपि, मार्च २०२६ मा स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूले कारखानामा रसायन भण्डारणमा केही अनियमितता र कामदारहरूमा देखिएको स्वास्थ्य समस्याका बारेमा रिपोर्ट गरेका थिए, जसका कारण हाज्दु–बिहार काउन्टी सरकारले विशेष अनुगमन सुरु गरेको छ।

द गार्जियन जस्ता सञ्चारमाध्यमहरूले स्थानीय बासिन्दाको डरलाई उधृत गर्दै यो कारखानाले जलस्रोत र माटोको गुणस्तरमा दीर्घकालीन असर पुर्‍याउन सक्ने आशंकालाई पनि प्राथमिकताका साथ उठाएका छन्।

भविष्यको परिदृश्य

सीएटीएलको यो डेब्रेसेन परियोजना केवल एउटा व्यावसायिक सम्झौता मात्र होइन, यो भविष्यको हरित यातायातको विश्वव्यापी नक्सा कोर्ने एउटा महत्वपूर्ण अध्याय हो। वार्षिक १०० गिगावाट घण्टा (जीडब्ल्यूएच) सम्म उत्पादन क्षमता पुर्‍याउने योजनाले हंगेरीलाई विश्वव्यापी ईभी संक्रमणको केन्द्रमा राखेको छ।

ब्लुमबर्गले उल्लेख गरेझैँ, जसरी विगतमा खनिज तेलले राजनीति निर्धारण गर्थ्यो, अबको युगमा ब्याट्री प्रविधिले सोही भूमिका खेल्नेछ। यो कारखानाले युरोपको ईभी सपनालाई साकार पार्ने माध्यम बनेर अवसरहरू सिर्जना त गरेको छ, तर यसले निम्त्याउने भूराजनीतिक सन्तुलन, वातावरणीय सुरक्षा र चिनियाँ पूँजीमाथिको निर्भरता जस्ता चुनौतीहरूलाई कसरी व्यवस्थापन गरिन्छ भन्ने कुराले नै यसको वास्तविक सफलताको कसी निर्धारण गर्नेछ।

डेब्रेसेनको यो औद्योगिक यात्रालाई अहिले पूरा विश्वले एउटा महत्वपूर्ण परीक्षणको रूपमा नजिकबाट हेरिरहेको छ।