सिएटिएलद्वारा विश्वकै सबैभन्दा ठूलो ऊर्जा भण्डारण परीक्षण केन्द्रको उद्घाटन

विश्वकै ठूलो ब्याट्री उत्पादक चिनियाँ कम्पनी सिएटिएलले ऊर्जा भण्डारण प्रणालीको सुरक्षा र विश्वसनीयता परीक्षणका लागि करिब ६७ अर्ब ८० करोड रुपैयाँको लगानीमा विश्वकै विशाल प्रयोगशाला सञ्चालनमा ल्याएको छ।

काठमाडौँ । विश्वको सबैभन्दा ठूलो ब्याट्री उत्पादक कम्पनी सिएटिएलले चीनको सियामेनमा आफ्नो नयाँ ‘सियामेन इनर्जी स्टोरेज भ्यालिडेसन रिसर्च इन्स्टिच्युट’ (एसभीएल) को आधिकारिक रूपमा सुरुवात गरेको छ।

यससँगै कम्पनीले ऊर्जा भण्डारण उद्योगका लागि विश्वकै सबैभन्दा ठूलो र विस्तृत ‘वान-स्टप’ परीक्षण तथा प्रमाणीकरण केन्द्र स्थापना गरेको हो। झन्डै १० हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको यो अत्याधुनिक केन्द्र करिब ६७ अर्ब ८० करोड नेपाली रुपैयाँ (३ अर्ब युआन) को लगानीमा निर्माण गरिएको हो।

यस सुविधालाई विश्वभरका ऊर्जा भण्डारण सरोकारवालाहरूले उपयोग गर्न सक्ने गरी एउटा खुला र साझा पूर्वाधारका रूपमा विकास गरिएको कम्पनीले जनाएको छ।

सिएटिएलका अनुसार विश्वभर नवीकरणीय ऊर्जातर्फको यात्रा तीव्र गतिमा अघि बढिरहँदा यस क्षेत्रले कार्यक्षमतासँग जोडिएका ठूला चुनौतीहरू सामना गरिरहेको छ। हाल विश्वभर सञ्चालनमा रहेका ठूला ऊर्जा भण्डारण केन्द्रहरूमध्ये झन्डै पाँचमा एक केन्द्रले सोचे अनुरूप काम गर्न सकेका छैनन्।

यसका साथै झन्डै साढे ४६ प्रतिशत प्रणालीहरू केन्द्रीय प्रसारण लाइन (ग्रिड) मा जोडिन दुई महिनाभन्दा बढी ढिलो भइरहेका छन्। यस्ता गम्भीर समस्याहरू समाधान गर्नका लागि यो नयाँ केन्द्रले साना पाटपुर्जाको परीक्षण मात्र नगरी सिङ्गो स्टेसनकै तहमा कडा प्रमाणीकरण गर्ने छ।

यसबाट ऊर्जा भण्डारण प्रणालीहरू फिल्डमा पठाउनु अघि नै तिनको सुरक्षा, ग्रिडलाई सहयोग गर्ने क्षमता र दीर्घकालीन विश्वसनीयता सुनिश्चित गर्न मद्दत पुग्ने विश्वास लिइएको छ।

ऊर्जा भण्डारणको क्षेत्र अब गिगावाटको विशाल युगमा प्रवेश गरिसकेकाले वैज्ञानिक शुद्धता पहिलेभन्दा धेरै महत्त्वपूर्ण भएको सिएटिएलका मुख्य वैज्ञानिक डाक्टर वु काइले बताए। यो नयाँ प्रयोगशाला त्यही वैज्ञानिक शुद्धतालाई दर्शाउने गरी डिजाइन गरिएको र यसले वास्तविक संसारको प्रमाणीकरणलाई थप विश्वसनीय र दिगो युगमा लैजान मद्दत गर्ने उनले जानकारी दिए।

यस अनुसन्धान केन्द्रमा पाँचवटा मुख्य प्रयोगशालाहरू रहेका छन्, जसले ऊर्जा भण्डारणका हरेक सम्भावित अवस्थाको परीक्षण गर्ने क्षमता राख्छन्।

ती प्रयोगशालाहरूमध्ये ग्रिड अन्तरसम्बन्ध प्रयोगशाला विश्वकै पहिलो स्टेसन-स्तरको केन्द्र हो, जसमा ३५ किलोभोल्ट र १०० एमभीए क्षमताको ग्रिड सिमुलेटर जडान गरिएको छ। यसले एकैसाथ १० वटा भन्दा बढी ठूला ऊर्जा भण्डारण कन्टेनरहरूको परीक्षण गर्न सक्छ।

त्यस्तै हाइ-भोल्टेज सुरक्षा प्रयोगशालाले १ देखि ५०० किलोभोल्टसम्मको भोल्टेज परीक्षण गर्दै चरम परिस्थितिमा लाग्न सक्ने आगो र विष्फोटको अवस्थाबारे अनुसन्धान गर्छ। थर्मल सुरक्षा तथा प्रज्वलन प्रयोगशालामा २० मेगावाटको क्यालोरीमिटर र १ लाख घनमिटरको भित्री ठाउँ उपलब्ध छ, जहाँ एकैसाथ नौवटा ठूला कन्टेनरहरूमा विष्फोटन परीक्षण गर्न सकिन्छ।

वातावरणीय विश्वसनीयता प्रयोगशालाले माइनस ५० डिग्रीदेखि १०० डिग्री सेल्सियससम्मको चरम मौसम र ७ हजार २०० किलोमिटरसम्मको कृत्रिम उचाइमा ब्याट्रीको कार्यक्षमता जाँच गर्छ। इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक कम्प्याटिबिलिटी (इएमसी) प्रयोगशाला चाहिँ वास्तविक उच्च-पावर चार्ज र डिस्चार्ज अवस्थामा ४० फिटको पूर्ण कन्टेनरमा परीक्षण गर्न सक्ने विश्वकै एक मात्र केन्द्र हो।

यस केन्द्रका प्रमुख डाक्टर चेन सियाओबोका अनुसार विश्वभर मान्यता प्राप्त सेवाहरू प्रदान गर्नका लागि यस संस्थानले टियुभी सुड, टियुभी राइनल्यान्ड, सिजिसि र सीएसए जस्ता विश्वका अग्रणी प्रमाणीकरण निकायहरूसँग सहकार्य गरेको छ।

स्वतन्त्र र भरपर्दो तथ्याङ्क उपलब्ध गराएर यस केन्द्रले नियामक निकाय, बीमा कम्पनी र वित्तीय संस्थाहरूलाई ऊर्जा भण्डारण क्षेत्रलाई एउटा विश्वसनीय र लगानीयोग्य सम्पत्तिका रूपमा हेर्न सहयोग गर्ने लक्ष्य राखेको उनले स्पष्ट पारे। सिएटिएल कम्पनी पावर ब्याट्री र ऊर्जा भण्डारण दुवैको क्षेत्रमा विश्वकै सबैभन्दा ठूलो बजार हिस्सा ओगट्न सफल नाम हो।

पावर ब्याट्रीतर्फ सन् २०२६ को अप्रिल महिनामा मात्रै यसले ४७ प्रतिशत बजार हिस्सा सुरक्षित गर्दै बजारको नेतृत्व गरेको थियो। ऊर्जा भण्डारण ब्याट्रीतर्फ भने सन् २०२५ मा यसको बिक्री १२१ गिगावाट आवर पुगेको थियो, जसले ३०.४ प्रतिशत विश्वव्यापी बजार हिस्सा ओगट्दै लगातार पाँच वर्षसम्म संसारमै पहिलो स्थान कायम राख्न सफल भएको छ।