एक खर्ब डलरको मूल्याङ्कन पछ्याउँदै एन्थ्रोपिक: अमेरिकी सेयर बजार तरंगित

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को दुनियाँमा बर्चस्व कायम गर्न एन्थ्रोपिकले अमेरिकी सेयर बजारमा आफ्नो प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) का लागि गोप्य रूपमा आवेदन दिँदै चिरप्रतिद्वन्द्वी ओपनएआईलाई कडा चुनौती दिएको छ।

काठमाडौँ । विश्वभर आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स अर्थात् एआईको लहर चलिरहेका बेला प्रविधि बजारमा एउटा ठूलो हलचल पैदा भएको छ। एआई क्षेत्रकै प्रमुख कम्पनी एन्थ्रोपिकले अमेरिकी सेयर बजारमा आफ्नो प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन अर्थात् आईपीओ जारी गर्नका लागि गोप्य रूपमा आवेदन दिएको छ।

सोमबार कम्पनीले चालेको यो कदमसँगै उसले आफ्नो मुख्य प्रतिस्पर्धी ओपनएआईलाई सार्वजनिक बजारमा पुग्ने दौडमा निकै पछाडि छाडिदिएको छ। यो कदमले एआई प्रतिको लगानीकर्ताको आकर्षण कति बलियो छ र यसले बजारलाई कसरी डोऱ्याउँछ भन्ने कुराको ठूलो परीक्षा लिने देखिएको छ।

अहिलेसम्म निजी क्षेत्रमा मात्रै सीमित रहेको एआईको विशाल मूल्याङ्कन अब सर्वसाधारण लगानीकर्ताको कडा मूल्याङ्कनको कचौरामा आउने भएको छ।

पछिल्लो समय ‘क्लोड कोड’ जस्ता अत्याधुनिक एआई टुल बनाएर चर्चामा आएको एन्थ्रोपिकले आफ्नो आईपीओको आकार र सर्तहरू भने अहिले नै सार्वजनिक गरेको छैन। गत मे महिनाको अन्त्यतिर मात्रै ६५ अर्ब डलर संकलन गरेपछि यो कम्पनीको कुल बजार मूल्याङ्कन ९ खर्ब ६५ अर्ब डलर पुगेको थियो, जसले यसलाई ओपनएआई भन्दा पनि अगाडि उभ्याइदिएको छ।

यो सूचीकरण अमेरिकी सेयर बजारको इतिहासमै सबैभन्दा प्रभावशालीमध्ये एक हुने अनुमान गरिएको छ। यसले वाल स्ट्रिटका मुख्य सूचकाङ्कहरू र लगानीको बहावलाई मात्र बदल्ने छैन, बरु समग्र सेयर बजारको दिशा र भाष्यलाई नै नयाँ रूप दिने विश्लेषण गरिएको छ।

बर्चस्वको दौड

अर्कोतर्फ रोयटर्सका अनुसार ओपनएआई पनि आउँदो हप्ताहरूमा आईपीओका लागि गोप्य रूपमा आवेदन दिने तयारीमा जुटेको छ। यसअघि नै एलन मस्कको स्पेसएक्सले १.७५ ट्रिलियन डलरको मूल्याङ्कनमा ७५ अर्ब डलरको आईपीओ प्रक्रिया अगाडि बढाइसकेको छ।

यस्तो अवस्थामा एन्थ्रोपिकले चालेको कदमलाई बजारका विज्ञहरूले रणनीतिक दाउका रूपमा हेरेका छन्। स्पेसएक्सको लगत्तै आवेदन दिँदा बजारमा एआई र प्रविधि क्षेत्रप्रति रहेको लगानीकर्ताको उत्साहको फाइदा एन्थ्रोपिकलाई पुग्ने अनुमान गरिएको छ।

बजार विश्लेषकहरूका अनुसार एन्थ्रोपिकले पहिलो कदम चालेर बजारको ध्यान आफूतिर खिच्न सफल त भयो, तर यसका केही जोखिम र फाइदा दुवै छन्। पहिलो आउनेले बजारको सबै जोखिम र वित्तीय पारदर्शिताको भार सुरुमै बेहोर्नुपर्ने हुन्छ।

ओपनएआईका लागि भने यो एउटा अवसर बन्न सक्छ, किनकि उसले एन्थ्रोपिकको वित्तीय रिपोर्टप्रति संस्थागत लगानीकर्ताको प्रतिक्रिया हेरेर मात्र आफ्नो रणनीति तय गर्न पाउनेछ। यसैबीच ओपनएआईका प्रमुख कार्यकारी साम अल्टम्यानले आफूहरू अहिले नै आईपीओको समयलाई लिएर हतारोमा नरहेको र उपयुक्त समय आएपछि मात्रै बजारमा जाने बताए।

बजारको कोलाहल

सन् २०२६ को सुरुवातसँगै एन्थ्रोपिकको बजार मूल्याङ्कन जसरी ह्वात्तै बढ्यो, त्यसले सफ्टवेयर र सूचना प्रविधि क्षेत्रका पुराना कम्पनीहरूमा एक प्रकारको कम्पन पैदा गरिदियो। धेरै लगानीकर्ताहरूलाई यी स्वायत्त एआई टुलहरूले परम्परागत व्यवसायिक मोडललाई नै सिध्याइदिने हुन् कि भन्ने डर पैदा भएको छ।

तर वाल स्ट्रिट र सिलिकन भ्यालीका दिग्गज लगानीकर्ताहरू भने यसैमा पैसा खन्याउन तँछाडमँछाड गरिरहेका छन्। ब्ल्याकस्टोन र इनसाइट पार्टनर्स जस्ता वित्तीय महाशक्तिहरूले यसमा ठूलो लगानी गरेका छन्।

अहिले वाल स्ट्रिटमा पूँजी संकलन गर्ने एउटा ठूलो प्रतिस्पर्धा नै चलेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार बजारमा लगानीकर्ताको पूँजीको सीमा हुने भएकाले स्पेसएक्स, ओपनएआई र एन्थ्रोपिक जस्ता ठूला कम्पनीहरूले एकैपटक बजारबाट पैसा उठाउन खोज्दा पूँजीको संकट हुन सक्छ।

त्यसैले जसले पहिले बजारमा पाइला टेक्छ, उसैले बाजी मार्ने सम्भावना बलियो रहन्छ। यदि एन्थ्रोपिक झण्डै १० खर्ब डलरको मूल्याङ्कनमा बजारमा आयो भने यो विश्वकै धनाढ्य कम्पनीहरूको क्लबमा सामेल हुनेछ। समग्रमा भन्नुपर्दा, यो वर्षको आईपीओ बजार सन् २०२१ यताकै सबैभन्दा लयमा फर्किएको अवस्थामा छ ।

एन्थ्रोपिकको यो छलाङले विश्व अर्थतन्त्रमा एआईको नयाँ साम्राज्य खडा गर्ने निश्चित देखिन्छ।