चीनमा बन्दै छ- पानीमुनि रेल कुदाउने विश्वकै लामो सुरुङ, जटिल प्रविधिको सफल परीक्षण

विश्वको सबैभन्दा लामो पानीमुनि रेल कुदाउने द्रुत सुरुङ मार्ग निर्माणमा ऐतिहासिक सफलता प्राप्त भएकाे छ । यसका लागि उच्च दबाबमा १०४ वटा काट्ने औजारहरू फेरिइसकेका छन्।

काठमाडाैँ । चीनको पूर्वी प्रान्त झेजियाङस्थित निङ्बो-झाउसान रेलवेको जिन्टाङ पानीमुनि सुरुङ निर्माणका क्रममा निर्माण मजदुरहरूले उच्च पानीको दबाब झैं झेलिरहेको अवस्थामा २१ दिनभन्दा लामो अवधि लगाएर १०४ वटा शिल्ड काट्ने औजारहरूको निरीक्षण तथा फेर्ने काम सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेका छन्।

विश्वको सबैभन्दा लामो पानीमुनि द्रुत रेल सुरुङ निर्माणका लागि यो एक ठूलो र महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो। यस सफलताले चीनले आफ्नै देशमा विकसित गरेको प्रविधिले लामो समयसम्म टिकिरहने अति उच्च दबाबयुक्त वास्तविक धरातलीय परीक्षण सफलतापूर्वक पार गरेको पुष्टि गरेको छ।

कुल १६.१८ किलोमिटर लम्बाइ रहेको जिन्टाङ सुरुङको ११.२१ किलोमिटर भाग शिल्ड प्रविधिमार्फत निर्माण गरिएको छ, जुन निङ्बो-झाउसान द्रुत रेलमार्गको सबैभन्दा मुख्य र संवेदनशील हिस्सा हो। यस सुरुङले प्रमुख बन्दरगाह सहर निङ्बोलाई त्यसको पूर्वमा रहेको झाउसान टापुहरूसँग जोड्नेछ। हाल सडक मार्ग वा फेरीजमार्फत यो यात्रा गर्न डेढदेखि दुई घण्टा लाग्ने गरेको छ। तर, यो रेलमार्ग सञ्चालनमा आएपछि यी दुई सहरबीचको यात्रा समय घटेर जम्मा २६ मिनेटमा सीमित हुनेछ।

निङ्बो र झाउसानको दुवै किनारबाट दुईवटा अति विशाल व्यास भएका शिल्ड मेसिनहरू एकअर्कातिर सुरुङ खन्दै अगाडि बढिरहेका छन्। सुरुङ निर्माण गरिरहेको चाइना रेलवे १४ औँ ब्युरो ग्रुप कम्पनीका अनुसार महादेशीय शेल्फतर्फ रहेको ‘योङ्झाउ’ नामक शिल्ड मेसिनले २४ वटा फेरिने नरम र कडा चट्टानी तहहरू पार गर्दै ४ हजार ९४० मिटरको दूरी तय गर्नुपर्नेछ । जुन यसको कुल रुटको लगभग ७० प्रतिशत हिस्सा हो।

चट्टानको बलियोपन १९१ मेगापास्कलसम्म पुगेको छ, जुन भू-यान्त्रिक चट्टान वर्गीकरणमा ‘उच्च शक्ति’ देखि ‘अति उच्च शक्ति’ को श्रेणीमा पर्दछ र यसैले गर्दा औजारहरू छिटो खिइने समस्या पैदा गरेको छ।

समुद्र सतहभन्दा ९२ मिटर गहिरो बिन्दुमा पानी र माटोको दबाब ८.५ बारसम्म पुग्ने गरेको छ भने २ हजार मिटरको दूरीमा यो दबाब ६ बारभन्दा बढी रहेको छ। कम्पनीले जनाए अनुसार यस्तो चरम दबाबका बीचमा काट्ने औजारहरू फेर्नु शिल्ड टनेल निर्माणमा विश्वभरि नै सबैभन्दा कठिन चुनौतीहरूमध्ये एक मानिन्छ।

परम्परागत रूपमा प्रयोग हुने कम्प्रेस्ड-एयर अर्थात् कम्प्रेस गरिएको हावाको विधिबाट एक जना मजदुरले दिनमा जम्मा ४० मिनेट मात्र प्रभावकारी रूपमा काम गर्न सक्थे र यो विधि ६० मिटरभन्दा कम गहिराइमा मात्र सीमित थियो। यही समस्याबाट पार पाउन निर्माण टोलीले गहिरो समुद्रको साचुरेसन डाइभिङ प्रविधिलाई सुरुङ निर्माणमा सुहाउँदो बनाउन तीन वर्ष खर्चेका थिए।

जिन्टाङ सुरुङ आयोजनाका प्रमुख मेकानिकल इन्जिनियर डोङ विङका अनुसार उनीहरूले शिल्ड टनेल निर्माणका लागि चीनमै पहिलो पटक स्वदेशी प्रविधियुक्त साचुरेसन हाइपरबेरिक प्रणाली विकास गरेका छन्, जसलाई ‘डिप-सी स्पेस स्टेसन’ अर्थात् गहिरो समुद्रको अन्तरिक्ष स्टेसन उपनाम दिइएको छ।

उक्त प्रणालीमा बस्ने कोठा, स्थानान्तरण गर्ने र नियन्त्रण गर्ने मोड्युलहरू समावेश छन्, जुन पूर्ण रूपमा चीनमै डिजाइन र निर्माण गरिएका हुन्। यसले नौ जना मजदुरहरूलाई लामो समयसम्म सुरक्षित रूपमा राख्न सक्छ। चालक दलका सदस्यहरू स्थानान्तरण कक्षको माध्यमबाट काम गर्ने ठाउँमा पुग्छन् र एक पटकमा आठ घण्टासम्म लगातार काम गर्न सक्छन्।

यसले गर्दा २८ दिनसम्म निरन्तर २४ घण्टा विभिन्न सिफ्टमा काम गर्न सम्भव भएको छ। काम समाप्त भएपछि मजदुरहरूलाई एकैपटक नियन्त्रित डिकम्प्रेशन प्रक्रियाबाट पार गराइन्छ, जसले गर्दा बारम्बारको दबाब परिवर्तनबाट स्वास्थ्यमा पर्ने जोखिमलाई निकै कम गरेको छ।

हाल ‘योङ्झाउ’ मेसिनले ३ हजार ९३६ मिटरको दूरी पार गरिसकेको छ, जुन यसको कुल कामको लगभग ८० प्रतिशत हिस्सा हो।