बाढीले बेपत्ता बनाएकाहरूको खोजी अब टुङ्गिँदै, कानुनी प्रक्रिया पुर्याएर ‘मृत’ घोषणा गर्ने तयारी
अर्थ पथ
प्रकाशित मिति : ३१ भदौ २०८३, बुधबार १० : ३३ बजे
बाढी गएको तीन साता बित्दा पनि सुरुङभित्र फसेकाहरूको अवस्था अनिश्चित बनेपछि सरकारले खोजी अभियानलाई औपचारिक रूपमा टुङ्ग्याएर बेपत्ता भएकाहरूलाई मृत घोषणा गर्ने कानुनी प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ।
काठमाडाैँ । भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि तीन साताभन्दा लामो समयदेखि जारी उद्धार तथा खोजी अभियान अब अन्तिम चरणमा पुगेको छ।
बाढीले तहसनहस बनाएका तटीय वस्ती, विद्यालय र कार्यालयहरूमा खोजी कार्य सकिए पनि जलविद्युत् आयोजनाका जटिल सुरुङ तथा भूमिगत संरचनाभित्र अझै पनि केही मानिसहरू फसिरहेको आशङ्कामा उद्धारकर्मीहरू अहोरात्र खटिरहेका छन्। कठिन भौगोलिक बनावट र सुरुङभित्र थुप्रिएको लेदो तथा पानीका कारण उद्धारमा ठूलो चुनौती थपिएको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले सुरुङभित्रको खोजी पनि अब केही दिनभित्रै निष्कर्षमा पुग्ने जनाएको छ। नेपाली सेना र भारतीय विशेषज्ञहरूको संयुक्त टोलीले रसुवास्थित चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको भूमिगत पावरहाउससम्म पुग्नका लागि सुरुङ खोल्ने कामलाई तीव्रता दिएको छ।
यो अन्तिम सुरुङको खोजी सकिएलगत्तै अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड र स्थानीय वस्तुस्थिति हेरेर समग्र खोज तथा उद्धार अभियानलाई पूर्णता दिने तयारी भइरहेको प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख धर्मराज उप्रेतीले बताए।
सुरुङमार्गभित्रको खोजी सकिएलगत्तै बाढीका कारण लामो समयदेखि सम्पर्कविहीन बनेका हजारौँ नागरिकहरूलाई मृत घोषणा गर्ने गृहकार्य पनि थालिएको छ। हालसम्म पाँच हजारभन्दा बढी मानिसहरू बेपत्ता रहेको तथ्याङ्क रहेको छ भने फेला परेका शवमध्ये पनि धेरैको पहिचान हुन सकेको छैन।
यस किसिमको अन्योललाई चिर्नका लागि स्थानीय तहको सिफारिस, जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिको पत्र र पीडित परिवारको स्वघोषणालाई आधार बनाएर कानुनी प्रक्रिया संशोधन गरी छिट्टै नै आवश्यक निर्णय लिने तयारी सरकारको छ।
मुख्यगरी जलविद्युत् आयोजनाहरूका सुरुङभित्र उद्धार टोलीको पहुँच अझै पनि पूर्ण रूपमा पुग्न सकेको छैन। रसुवागढी, अपर त्रिशूली १, ३ ए, ३ बी र लाङटाङ आयोजनाका सुरुङ तथा पावरहाउसहरूमा सेनाले आफ्नो सम्पूर्ण जनशक्ति केन्द्रित गरेको छ।
कतिपय स्थानमा करिब ३० देखि ४० फिटसम्म बाक्लो लेदो र माटो खनेर बाटो बनाइएको छ भने मानिस जान नसक्ने जोखिमपूर्ण क्षेत्रमा ड्रोन प्रविधिको समेत सहायता लिइएको छ।
बाढी आएको ११औँ दिनमा दुई जनालाई जिवितै उद्धार गरिएको भए पनि त्यसयता अन्य जीवित मानिस फेला पर्न सकेका छैनन्। अब प्राविधिकहरूको सिफारिस र स्थलगत वस्तुस्थितिका आधारमा सरकारले यस विपद्को एउटा कठिन अध्यायलाई औपचारिक रूपमा बिट मार्ने तयारी गरिरहेको छ।
