ट्रम्प-सी भेटको तयारीबीच एआईमा अमेरिका र चीनको दोहोरो लगानी, शीतयुद्धबीच पनि किन मौलाउँदैछ आर्थिक गठबन्धन ?

काठमाडाैं । काठमाडाैं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपछि सी जिनपिङबीच भेटवार्ताको तयारी भइरहेका बेला लगानीकर्ताहरूले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) प्रविधिको विकासमा अमेरिका र चीन दुवैतर्फ लगानी बढाएका छन्।

दुई देशले एआईका लागि छुट्टाछुट्टै आपूर्ति शृङ्खला निर्माण गरिरहेको भए पनि लगानीकर्ताहरू भने दुवै पक्षबाट फाइदा लिने रणनीतिमा जुटेका छन्।

अमेरिकी बैंकहरूले चीनका नयाँ एआई कम्पनीहरूका लागि लगानी जुटाउँदैछन् भने चिनियाँ पुँजी अमेरिकी प्रविधि क्षेत्रमा तीव्र रूपमा प्रवाहित भइरहेको छ।

लन्डन स्टक एक्सचेन्ज ग्रुप (एलएसईजी) काे तथ्याङ्क अनुसार वाल स्ट्रिटका बैंकहरूले यो वर्ष हालसम्म १७ अर्ब २० करोड अमेरिकी डलर बराबरका १९ वटा चिनियाँ उच्च प्रविधिसम्बन्धी इक्विटी पुँजी बजार सम्झौताहरूमा बुक रनरको रूपमा काम गरेका छन्। यो यस क्षेत्रको कुल निष्कासनको करिब ३० प्रतिशत हो।

यसैगरी, अमेरिकी शेयर बजार, विशेष गरी सेमिकन्डक्टर क्षेत्र, चीनका बाह्य म्युचुअल फन्डहरूको पनि प्रमुख गन्तव्य बनेको छ। अमेरिकी तथ्याङ्क अनुसार हङकङ र मुख्य भूमि चीनका बासिन्दाहरूले राखेको अमेरिकी इक्विटीको मूल्य गत वर्ष २३ प्रतिशतले बढेर ७५० अर्ब डलर नाघेको छ।

सार्वजनिक विवरणहरूमा देखिएका यी वित्तीय सम्बन्धहरूले दुई प्रतिस्पर्धी देशलाई शीतयुद्धकालीन अन्तरिक्ष दौड जस्तै एउटा जटिल प्रतिस्पर्धामा जोडेका छन्।

वासिङ्टनमा यस हप्ता हुने नेताद्वय ट्रम्प र सी जिनपिङको भेटवार्तामा एआई प्रविधि प्रमुख विषय बन्ने सम्भावना छ। लगानीकर्ताहरूका लागि यो पारस्परिक संलग्नता एउटा सुरक्षा कवच जस्तै बनेको छ, जसले दुवै पक्षलाई सम्बन्ध स्थिर राख्न प्रेरित गरेको छ र ट्रम्प-सी बैठकबाट ठ्याक्कै कुनै सनसनीपूर्ण उलटफेर हुने अपेक्षालाई कम गराएको छ।

यद्यपि, अमेरिका र चीनबीचको सम्बन्ध बिग्रिएमा र एआई विकास थप विभाजित भएमा यो वित्तीय सम्बन्ध पीडादायी ढङ्गले टुट्न सक्ने जोखिम पनि उत्तिकै छ।

उच्च उतारचढावयुक्त भूराजनीतिक अवस्थाका बाबजुद पनि अमेरिकी र चिनियाँ व्यवसाय तथा लगानीकर्ताहरूले आपसी सम्बन्ध र लगानीलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्।

चीनले एआई क्षेत्रमा आत्मनिर्भरता हासिल गर्ने प्रयास गरे पनि र अमेरिकाले आफ्ना एआई आपूर्ति लाइनहरू सुरक्षित गर्न ‘प्याक्स सिलिका’ नामक रणनीतिक अभियान अगाडि बढाए पनि दुई देशबीचको वित्तीय सम्बन्ध गहिरिँदै गएको छ।

वासिङ्टनले चीनमा अत्याधुनिक चिप्स र चिप निर्माण प्रविधिमा प्रतिबन्ध लगाएको छ र संवेदनशील एआई क्षेत्रमा अमेरिकी लगानीमा समेत रोक लगाएको छ। तर, यी नियमहरूमा सार्वजनिक रूपमा कारोबार हुने धितोपत्रहरूलाई भने छुट दिइएको छ, जसका कारण वाल स्ट्रिटलाई चीनको एआई बूममा सहभागी हुन रोकिएको छैन।

पूँजी सधैं नाफातर्फ आकर्षित हुने भएकाले चीनबाट अमेरिकातर्फको लगानी प्रवाह पनि निकै बलियो रहेको छ। चीनका बाह्य म्युचुअल फन्डहरूद्वारा व्यवस्थापन गरिने कुल पुँजीको करिब आधा हिस्सा अमेरिकी शेयर र प्रविधि शेयरहरूमा लगानी भएको छ। सिनोलिंक सेक्युरिटिजको तथ्याङ्क अनुसार माइक्रोन टेक्नोलोजी, एएमडी, स्यान्डिक्स कर्प, लाम रिसर्च र एप्लाइड मटेरियल्सजस्ता अमेरिकी चिप निर्माता कम्पनीहरूमा चिनियाँ लगानीकर्ताहरूको हिस्सा यो वर्ष बढेको छ।

एस एन्ड पी ग्लोबल मार्केट इन्टेलिजेन्सका अनुसार चीन वा हङकङमा आधारित लगानीकर्ताहरू समावेश भएको अमेरिकी एआई फन्डिङको कुल मूल्य सन् २०२३ को करिब ४३६ मिलियन डलरबाट बढेर सेप्टेम्बरको मध्यसम्ममा करिब ८.९ अर्ब डलर पुगेको छ।

यद्यपि, केही अमेरिकी सांसदहरूले चिनियाँ सेनासँग सम्बन्ध भएको भनिएको ब्याट्री निर्माता कम्पनी सीएटीभीको हङकङमा भएको सेयर निष्कासनलाई अन्डरराइट गरेको भन्दै जेपी मोर्गन र बैंक अफ अमेरिकाको आलोचना पनि गरेका छन्।