स्पेसएक्सको स्टारसिप मेगा रकेट पहिलो पटक कक्षमा प्रवेश, चन्द्रमा र मंगल ग्रहको यात्रा थप नजिक

एलन मस्कको महत्त्वाकांक्षी अन्तरिक्ष योजनाअन्तर्गत ‘स्टारसिप’ मेगा रकेटले चौधौं परीक्षण उडानका क्रममा इन्जिनमा देखिएको प्राविधिक समस्यालाई चिर्दै इतिहासमै पहिलो पटक पृथ्वीको कक्षमा सफलतापूर्वक प्रवेश गरेको छ।

काठमाडाैँ । अन्तरिक्ष यात्राको क्षेत्रमा ऐतिहासिक सफलता हासिल गर्दै एलन मस्कको स्वामित्वमा रहेको स्पेसएक्स कम्पनीको ‘स्टारसिप’ मेगा रकेटले पहिलो पटक पृथ्वीको कक्षमा सफलतापूर्वक प्रवेश गरेको छ।

टेक्सासको स्टारबेसमा रहेको प्रक्षेपण केन्द्रबाट उडेको यो विशालकाय रकेटले आफ्नो चौधौं परीक्षण उडानका क्रममा यो अभूतपूर्व माइलस्टोन पार गरेको हो।

कालो र चाँदी रङ्गको सम्मिश्रण रहेको, ४० तले भवन जत्तिकै अर्थात् करिब १२० मिटरभन्दा बढी अग्लो यो विशालकाय रकेट बाक्लो धुवाँको मुस्लोलाई चिर्दै आकाशतर्फ उक्लिएको थियो। यसअघि गरिएका १३ वटा परीक्षण उडानहरू अन्तरिक्षसम्म पुगे पनि कसैले पनि कक्षीय दूरी (अर्बिटल इन्सर्सन) पूरा गर्न सकेका थिएनन्। यस पटकको उडान भने स्पेसएक्सका लागि पूर्ण रूपमा टर्निङ पोइन्ट साबित भएको छ।

चौधौं परीक्षण उडानका दौरान रकेटको उचाइ चढ्ने क्रममा यसका छ वटा इन्जिनहरूमध्ये एउटा इन्जिन निर्धारित समयभन्दा अगावै बन्द भएको थियो। इन्जिनमा देखिएको यो आकस्मिक समस्याले रकेटको कक्षीय अभियानलाई निरन्तरता दिन सक्ने वा नसक्ने भन्ने विषयमा केही समयका लागि अन्योल सिर्जना गरेको थियो। स्पेसएक्सको टोलीले यस विषयमा गम्भीर छलफलसमेत गरेको थियो।

तर, प्राविधिक कठिनाइहरूका बाबजुद स्पेसएक्सको कन्ट्रोल रुमले ‘अर्बिटल इन्सर्सन बर्न’ (कक्षीय प्रवेशका लागि चाहिने इन्धन प्रज्वलन) गर्ने निर्णय लिँदै उडानलाई निरन्तरता दियो। यही साहसिक निर्णयका कारण रकेटले आफ्नो निर्धारित मार्ग तय गर्दै सफलतापूर्वक पृथ्वीको कक्षमा प्रवेश गर्न सफल भयो।

कक्षमा पुगेपछि यो चालक दलविनाको (अनक्रुड) रकेटले स्पेसएक्सको सञ्चार नेटवर्क अन्तर्गतका २६ वटा ‘स्टारलिंक’ उपग्रहहरूलाई अन्तरिक्षमा सफलतापूर्वक खसालेको छ वा तैनाथ गरेको छ।

यस पटक प्रक्षेपण गरिएका केही उपग्रहहरूमा विशेष क्यामेरा जडान गरिएको छ, जसले रकेटको हिट-शिल्ड (तापबाट जोगाउने कवच) को अवस्था स्क्यान गरेर पृथ्वीमा रहेका प्राविधिकहरूलाई तस्बिर तथा डेटा पठाउनेछन्। यसले भविष्यमा रकेटलाई सुरक्षित रूपमा प्रक्षेपण स्थलमै फिर्ता ल्याउने (रियुजेबल बनाउने) प्रविधिको विकासमा महत्त्वपूर्ण सहयोग पुर्याउनेछ।

यस मिसनअन्तर्गत स्टारसिपले पृथ्वीको वरिपरि छ वटा फन्का लगाउने र त्यसपछि उत्तर प्रशान्त महासागरमा सुरक्षित रूपमा खस्ने (स्प्लेशडाउन) योजना बनाइएको छ।

अन्तरिक्ष विज्ञानका क्षेत्रमा यो सफलताले चन्द्रमामा नासाको आगामी मानव मिसन तथा भविष्यमा मङ्गल ग्रहमा मानव बस्ती बसाउने एलन मस्कको दूरगामी योजनालाई थप बल पुर्याएको छ। अन्तरिक्ष उडानलाई अझ नियमित, भरपर्दो र लागत-प्रभावी बनाउने स्पेसएक्सको यो कदमलाई वैज्ञानिकहरूले ठूलो फड्कोका रूपमा लिएका छन्।