ऊर्जा संकटले विश्वभर खाद्य सामग्रीको मूल्यमा भारी वृद्धि

काठमाडौँ । विश्वभरका भान्साहरूमा महँगीको नयाँ लहर सुरु भएको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको खाद्य तथा कृषि संगठनले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार, मार्च महिनामा विश्वभर खाद्य सामग्रीको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ।

यस वृद्धिको मुख्य कारक पश्चिम एसियामा चर्किएको द्वन्द्व र त्यसले निम्त्याएको ऊर्जा संकटलाई मानिएको छ। इरानसँगको तनावका कारण इन्धनको मूल्य आकाशिँदा त्यसको प्रत्यक्ष असर खाद्यान्नको ढुवानी र उत्पादन लागतमा परेको हो।

खाद्य तथा कृषि संगठनको मूल्य सूचकाङ्कले विश्वबजारमा कारोबार हुने खाद्यान्नका विभिन्न वस्तुहरूको मूल्यलाई मापन गर्छ। यो सूचकाङ्क मार्च महिनामा औसत १२८.५ बिन्दुमा पुगेको छ, जुन फेब्रुअरी महिनाको तुलनामा २.४ प्रतिशतले बढी हो।

द्वन्द्व सुरु भएयता खाद्यान्नको मूल्यमा भएको यो वृद्धिले विश्वभरका उपभोक्ताहरूमा चिन्ता थपिदिएको छ।

संगठनका मुख्य अर्थशास्त्री म्याक्सिमो टोरेरोका अनुसार हालसम्मको मूल्य वृद्धि केही हदसम्म सामान्य नै देखिएको छ।

खाडी देशहरूमा जारी द्वन्द्वका कारण तेलको मूल्य बढ्दा खाद्यान्न महँगिएको भए पनि विश्वबजारमा पर्याप्त मात्रामा अनाजको मौज्दात रहेकाले मूल्यलाई धेरै अनियन्त्रित हुनबाट जोगाएको छ। तर, यो राहत लामो समयसम्म नरहन सक्ने चेतावनी पनि उनले दिएका छन्।

यदि पश्चिम एसियाको यो द्वन्द्व ४० दिनभन्दा बढी लम्बियो र इन्धन तथा अन्य कृषि लागतहरू उच्च नै रहिरहे भने त्यसको दीर्घकालीन असर निकै भयानक हुन सक्छ। लागत बढ्दै जाँदा किसानहरूले खेतीमा लगानी घटाउने, थोरै क्षेत्रमा मात्रै खेती गर्ने वा कम लागत लाग्ने बालीतर्फ आकर्षित हुने सम्भावना रहन्छ।

यस्तो अवस्थामा भविष्यमा खाद्यान्नको उत्पादन घट्ने र यो वर्ष मात्र नभई आगामी वर्ष समेत खाद्यान्न आपूर्ति र मूल्यमा ठूलो संकट निम्त्याउने देखिन्छ। यसले गर्दा विश्वका कमजोर अर्थतन्त्र भएका मुलुकहरूमा खाद्य सुरक्षाको गम्भीर चुनौती थपिने निश्चित छ।