स्विट्जरल्यान्ड संवादको सुखद सुरुवात, ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौता गर्न अमेरिका र इरान सहमत
गम्भीर सैन्य तनाव र धम्कीका बीच स्विट्जरल्यान्डमा भेला भएका अमेरिकी र इरानी प्रतिनिधिहरू दुई महिनाभित्र पूर्ण शान्ति सम्झौताको खाका कोर्न सफल भएका छन्।
काठमाडौँ । लामो समयदेखि दुश्मनीपूर्ण सम्बन्धमा रहेका अमेरिका र इरानबीचको तिक्तता व्यवस्थापन गर्न स्विट्जरल्यान्डमा सुरु भएको उच्चस्तरीय वार्ताले पहिलो चरणमै सकारात्मक दिशा समातेको छ।
पश्चिम एसियाको तनाव कम गराउन महत्त्वपूर्ण मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलिरहेका कतार र पाकिस्तानले जारी गरेको संयुक्त वक्तव्य अनुसार प्रारम्भिक संवाद निकै उत्साहजनक रह्यो।
आइतवार सम्पन्न यस पहिलो चरणको छलफलले आगामी ६० दिनभित्र एउटा निर्णायक र अन्तिम सम्झौतामा पुग्ने गरी ठोस मार्गचित्र कोरेको छ।
गत साता भएको प्रारम्भिक समझदारीलाई नै मूर्तरूप दिन यो वार्ता आयोजना गरिएको हो, जसलाई टुङ्गोमा पुर्याउन प्राविधिक तहका छलफलहरू यसै साताभरि निरन्तर अगाडि बढ्ने बताइएको छ।
जलमार्ग, युद्धविराम र मतभिन्नता
वार्ताको भित्री गन्तव्यबारे प्रकाश पार्दै अमेरिकी कूटनीतिज्ञहरूले यस संवादमा रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण होर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालन गर्ने र दक्षिणी लेबननमा जारी हिंसा अन्त्य गर्ने विषयलाई प्रमुखताका साथ उठाइएको जानकारी दिए।
यसका साथै परमाणु सम्झौता र सुरुवाती चरणमा इरानका तर्फबाट आएका केही अस्पष्ट सन्देशहरूको विषयमा पनि छलफल भयो। लेबननमा इजरेल र इरान समर्थित हिज्बुल्लाह समूहबीचको सैन्य टकराव नरोकिएपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानमाथि नै आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएका थिए।
दुई देशबीच गत साता भएको समझदारीमा सबै मोर्चामा लडाइँ रोक्ने र होर्मुज जलमार्ग खुला गर्ने कुरा समेटिए पनि जमिनमा भने तनाव अझै जारी छ। लेबननको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार इजरेली हवाई हमलामा महिला र बालबालिकासहित थुप्रै नागरिकले ज्यान गुमाइसकेका छन्।
धम्की र कूटनीतिको दोहोरी
तनाव बढेपछि अमेरिकाले अघिल्लो साता नयाँ युद्धविरामको घोषणा गरेको थियो। तर लगातारको झडपका कारण इरानले होर्मुज जलमार्ग बन्द गर्ने घोषणा गरे पनि जहाजहरूको आवतजावत भने रोकिइसकेको छैन।
स्विट्जरल्यान्डको लुसेर्नमा दुई टोली वार्ताको टेबलमा बस्न लाग्दा ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानलाई आफ्ना ‘प्रोक्सी’ समूहहरू रोक्न र अन्यथा कडा परिणाम भोग्न चेतावनी दिएका थिए।
ट्रम्पको यस भनाइको प्रतिवाद गर्दै इरानी वार्ता टोलीका प्रमुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले अमेरिकी धम्कीको कुनै अर्थ नभएको र यदि धम्कीले काम गर्थ्यो भने अमेरिका यति व्याकुल नहुने टिप्पणी गरे।
यता इजरेली प्रधानमन्त्री बेन्जमिन नेतन्याहूले उत्तरी क्षेत्र सुरक्षित नभएसम्म सेना लेबननमै रहने अडान दोहोर्याएका छन् भने हिज्बुल्लाहले इजरेली उपस्थितिलाई अस्वीकार गर्दै आत्मरक्षा गर्ने दृढता व्यक्त गरेको छ।
नयाँ थालनीको प्रयास
यस ऐतिहासिक संवादलाई सफल बनाउन दुवै पक्षले आफ्ना निकै शक्तिशाली कूटनीतिज्ञहरू मैदानमा उतारेका छन्। होटेलमा वार्ता सुरु हुनुअघि अमेरिकी वार्ता टोलीका प्रमुख एवं उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले राष्ट्रपति ट्रम्पले आफूहरूलाई सम्बन्धको ‘नयाँ थालनी’ गर्न म्यान्डेट दिएको खुलासा गरे।
अमेरिकी टोलीमा भान्ससँगै ट्रम्पका ज्वाइँ ज्यारड कुश्नर र विशेष दूत स्टीभ विट्कोफ सहभागी छन् भने इरानी टोलीको कमान्ड सभामुख गालिबाफ र विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीले सम्हालेका छन्।
दुई कट्टर प्रतिद्वन्द्वी मुलुकलाई एउटै कोठामा ल्याएर संवाद गराउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री र सेना प्रमुखका साथै कतारका प्रधानमन्त्री समेत वार्तालाई सफल बनाउन आफैँ स्विट्जरल्यान्डमा उपस्थित भएका छन्।
