विश्वकप फुटबलले ब्युँतायो आयोजक सहरको अर्थतन्त्र, पर्यटकले खर्च गरे अर्बौँ रुपैयाँ

विश्वकप फुटबल प्रतियोगिताका कारण आयोजक सहरहरूमा पर्यटकहरूको चहलपहलसँगै उपभोक्ता खर्चमा उल्लेख्य वृद्धि भई स्थानीय अर्थतन्त्रमा उत्साहजनक सुधार देखिएको छ।

काठमाडौँ । उत्तरी अमेरिकाका विभिन्न सहरहरूमा भइरहेका खेलहरू हेर्न लाखौँको संख्यामा प्रशंसकहरू ओइरिएपछि आर्थिक गतिविधि बढेको बैंक अफ अमेरिकाको नयाँ विश्लेषणले देखाएको छ।

बैंकले न्यूयोर्क, लस एन्जलस, डालास र क्यान्सास सिटी जस्ता १६ वटा आयोजक सहरहरूमा कार्डमार्फत भएका खरिदहरूको अध्ययन गरेको थियो। उक्त अध्ययन अनुसार अघिल्लो वर्षको यही अवधिको तुलनामा समग्र खर्च ६.३ प्रतिशतले बढेको छ।

सबैभन्दा ठूलो फाइदा बाहिरबाट ती सहरहरूमा घुम्न आएका पर्यटकहरूबाट भएको छ। बाह्य पर्यटकहरूको खर्चमा १६.७ प्रतिशतको ठूलो वृद्धि देखिएको छ, जसको अर्थ अन्य ठाउँबाट खेल हेर्न आएका प्रशंसकहरू नै यो आर्थिक चहलपहल बढाउने मुख्य कारक हुन्।

यो तथ्यांकले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो खेल प्रतियोगिताले आर्थिक गतिविधि बढाउने जनअपेक्षालाई पूरा गरिरहेको प्रारम्भिक संकेत दिएको छ। यसले खेलको अघि र पछि होटल, रेस्टुरेन्ट, यातायात, मनोरञ्जन र सपिङमा पर्यटकहरूले गर्ने खर्चका कारण पर्यटन क्षेत्रले खेल्ने महत्त्वपूर्ण भूमिकालाई पनि प्रस्ट पारेको छ।

खर्चको तथ्यांक

विश्वकप २०२६ को आधिकारिक प्रायोजक समेत रहेको बैंक अफ अमेरिकाले विश्वकप अघिबढ्दै जाँदा उपभोक्ताहरूको व्यवहार कसरी परिवर्तन भइरहेको छ भन्ने कुराको सुरुवाती चित्र प्रस्तुत गरेको हो।

ठूला खेल प्रतियोगिताहरू आयोजना गर्दा देशलाई दीर्घकालीन आर्थिक फाइदा हुन्छ कि हुँदैन भन्नेमा अर्थशास्त्रीहरू लामो समयदेखि विभाजित भए पनि विश्वकपको यो सुरुवाती तथ्यांकले तत्कालका लागि भने बजारमा उत्साह ल्याएको देखाउँछ।

सामान्यतया विश्वकपसम्बन्धी अध्ययनहरूले यसबाट सिर्जना हुने आर्थिक गतिविधिलाई मात्र बढी जोड दिने गर्छन्। तर, यसको आयोजनाका लागि करदाताहरूको पैसाबाट बेहोरिने सुरक्षा, यातायात, रंगशालाको तयारी र अन्य सार्वजनिक सेवा जस्ता ठूला खर्चहरूलाई भने प्रायः ओझेलमा पारिन्छ।

वास्तवमा विश्वकपलाई पैसा छाप्ने मेसिन जस्तै सोचे पनि यसको आर्थिक प्रभाव कुनै एउटा वित्तीय इन्जिनबाट मात्र चल्दैन। बरु यो दुईवटा फरक प्रणालीहरूबाट सञ्चालित हुन्छ: पहिलो फिफाको आफ्नै राजस्व मोडेल र दोस्रो प्रत्येक आयोजक सहरको क्षेत्रीय अर्थतन्त्र। यी दुवैले मिलेर प्रतियोगिताको वित्तीय नतिजा तय गर्छन्, तर दुवैको काम गर्ने तरिका भने फरक हुन्छ।

यसअघि सन् १९९४ मा अमेरिकाले विश्वकप आयोजना गर्दा त्यसलाई आर्थिक रूपमा निकै सफल मानिएको थियो। तैपनि कतिपय अनुसन्धानकर्ताहरूले आयोजक सहरहरूले बेहोरेको खर्चको तुलनामा उनीहरूले पाएको आर्थिक लाभ निकै सामान्य मात्रै रहेको तर्क गरेका थिए।

अर्थशास्त्री रोबर्ट बाडे र भिक्टर म्याथिसनको अनुमान अनुसार उक्त प्रतियोगिताको वित्तीय प्रभाव सुरुमा गरिएको प्रक्षेपणभन्दा ५.५ बिलियन डलर (करिब ८ खर्ब ३० अर्ब ५० करोड रुपैयाँ) देखि ९.३ बिलियन डलर (करिब १४ खर्ब ४ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ) सम्मले कम भएको थियो।

नयाँ ढाँचाको फाइदा

सन् २०२६ को यो संस्करणको कुरा गर्दा बैंक अफ अमेरिकाले उल्लेख गरेको खर्चको वृद्धि यस्तो बेला आएको हो, जब विश्वकप आफ्नो सबैभन्दा व्यस्त चरणमा प्रवेश गर्दैछ। अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा भइरहेका १०४ वटा खेलहरू हेर्न आ-आफ्नो राष्ट्रिय टोलीलाई पछ्याउँदै हजारौँ आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकहरू आइरहेका छन्।

यो इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो फिफा विश्वकप हो, जसमा टोलीहरूको संख्या बढाएर ४८ पुर्‍याइएको छ र खेलको तालिका पनि अघिल्ला संस्करणहरूभन्दा लामो छ। यो विस्तारित ढाँचाका कारण प्रशंसकहरू प्रतियोगिताभरि नै एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा यात्रा गरिरहने अनुमान छ, जसले गर्दा आयोजक समुदायहरूले धेरै हप्तासम्म आर्थिक लाभ पाइरहन सक्नेछन्।

समग्र खर्चमा भएको यो वृद्धिले खेलका कारण मानिसहरूको आवतजावत बढ्दा धेरै स्थानीय व्यवसायहरू प्रत्यक्ष लाभान्वित भइरहेको देखाउँछ। बाह्य उपभोक्ताहरूको खर्चमा भएको वृद्धि विशेष रूपमा उल्लेखनीय छ, किनकि बाहिरबाट आउने पर्यटकको खर्च भनेको स्थानीय बजारमा एउटा पसलबाट अर्को पसलमा पैसा सर्नु मात्र नभई अर्थतन्त्रमा नयाँ पैसा भित्रिनु हो।

विश्वकपका खेलहरू हेर्न आउने पर्यटकहरू प्रायः आयोजक सहरहरू घुम्नका लागि आफ्नो बसाइ लम्ब्याउने गर्छन्, जसले होटल तथा पर्यटन क्षेत्रका व्यवसायहरूका लागि थप अवसरहरू सिर्जना गर्छ।

विश्वकपका खेलहरू आयोजना गर्न छानिएका सहरहरूले पर्यटकहरूको यो ओइरोलाई स्वागत गर्न वर्षौँदेखि तयारी गरेका थिए। उनीहरूले यातायात, सुरक्षा, रंगशाला व्यवस्थापन र खेलप्रेमीहरूको अनुभवलाई उत्कृष्ट बनाउन ठूलो लगानी गरेका छन्।

स्थानीय अधिकारीहरूले पर्यटकहरूको खर्च, रोजगारी सिर्जना र पर्यटन प्रवर्द्धनका माध्यमबाट यो प्रतियोगिताले अर्बौँ डलरको आर्थिक गतिविधि पैदा गर्ने प्रक्षेपण गरेका थिए। खेलहरू अझै धेरै बाँकी नै भए पनि पछिल्लो खर्चको तथ्यांकले ती लगानीहरूले प्रतिफल दिन थालेको संकेत गरेको छ।

ठूला प्रतियोगिताहरूका बेला उपभोक्ताको खर्च गर्ने बानीमा उतारचढाव भइरहन्छ। विशेषगरी ठूला प्रतिष्पर्धाहरू, सप्ताहान्त (विकेन्ड) का खेलहरू र नकआउट चरणका खेलहरूका बेला बजारमा चहलपहल सबैभन्दा बढी हुने गर्छ, किनभने यस्ता खेलहरूमा धेरै भीड लाग्छ र मानिसहरू लामो समयसम्म बस्ने गर्छन्।

त्यसैले खेलहरू अघि बढ्दै जाँदा र जुलाई १९ मा हुने फाइनल खेल नजिकिँदै गर्दा अर्थशास्त्री र व्यावसायिक विश्लेषकहरूले खर्चको यो ढाँचालाई लगातार निगरानी गरिरहनेछन्। तर अहिलेसम्मको सुरुवाती तथ्यांकलाई हेर्दा, विश्वकपले खेलमैदान बाहिरको आफ्नो सबैभन्दा प्रतीक्षित उद्देश्य पूरा गरिरहेको देखिन्छ, अर्थात् विश्वकै यो सबैभन्दा ठूलो खेल प्रतियोगिताले आफ्ना आयोजक सहरहरूका लागि गतिलो आर्थिक वातावरण तयार पारिदिएको छ।