४० वर्षयताकै सस्तो बन्यो जापानी येन, जापान सरकारले हस्तक्षेप गर्ने तयारी

अमेरिकी डलरको तुलनामा जापानी येन ४० वर्षयताकै कमजोर बनेपछि टोकियोले बजारमा सिधै हस्तक्षेप गर्न सक्ने चासो र चिन्ता बढेको छ।

काठमाडौँ । मङ्गलवार जापानी मुद्रा येन सन् १९८६ यताकै सबैभन्दा तल्लो विन्दुमा झरेको छ। येन लगातार ओरालो लागेपछि जापान सरकारले यसलाई थप घट्न नदिन बजारमा सिधै हस्तक्षेप गर्न सक्ने अनुमान बलियो बनेको छ।

अर्कोतर्फ, अमेरिकाको रोजगारी सम्बन्धी तथ्याङ्क सार्वजनिक हुन लागेका बेला अमेरिकी डलर भने १३ महिनाकै उच्च विन्दुबाट केही तल ओर्लिएको छ। यो तथ्याङ्कले अमेरिकाको ब्याजदर सम्बन्धी आगामी रणनीति निर्धारण गर्न सक्ने बताइएको छ।

मङ्गलवार बजार सञ्चालन हुँदा प्रतिडलर येनको मूल्य १६२.४१ सम्म पुगेको थियो, जुन विगत ४० वर्षयताकै कमजोर अवस्था हो। पछि यो अवस्थामा सामान्य सुधार भई प्रतिडलर १६२.२३ येन कायम भयो।

जापानका अर्थमन्त्री सात्सुकी कातायामाले सरकार जुनसुकै बेला पनि उपयुक्त कदम चाल्न तयार रहेको कुरा दोहोर्‍याए। यद्यपि, उनले बजारलाई उत्तेजित बनाउने खालका कडा शब्दहरू भने प्रयोग गरेनन्।

जापान र अमेरिकाबीचको फराकिलो ब्याजदरको अन्तरका कारण येनको मूल्य लगातार खस्किरहेको छ। दोस्रो त्रैमासिक अवधिमा मात्रै येनको मूल्यमा दुई प्रतिशतको गिरावट आएको छ। यो लगातार चौथो त्रैमासिक गिरावट हो, जसलाई विगत चार वर्षयताकै सबैभन्दा लामो निराशाजनक यात्रा मानिएको छ।

कमनवेल्थ बैंक अफ अस्ट्रेलियाकी मुद्रा रणनीतिकार क्यारोल कोङलाई उद्धृत गर्दै रोयटर्सले बताए अनुसार जापानको अर्थ मन्त्रालयले येनलाई बचाउन फेरि बजारमा हस्तक्षेप गर्छ कि गर्दैन भन्ने होइन, बरु कहिले गर्छ भन्ने मात्र मुख्य प्रश्न हो।

तर, सरकारको कुनै पनि हस्तक्षेपले डलरको तुलनामा येन बलियो हुने समग्र लयलाई उल्ट्याउन नसक्ने उनले बताइन्। उनले सन् २०२७ को सुरुवाती समयसम्ममा येन प्रतिडलर १६४ सम्म पुग्न सक्ने अनुमान समेत गरेकी छन्।

प्रतिकूल परिस्थितिको सामना

इरान युद्धका कारण विश्वभर महँगीको चिन्ता बढेको छ र यसले विश्वव्यापी ब्याजदरको परिदृश्यलाई प्रभावित बनाएको छ। यही कारणले गर्दा विगत केही महिनामा जापानको केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर बढाउँदा र सरकारले ११.७ ट्रिलियन येन अर्थात् ७२.२५ अर्ब डलर बराबरको हस्तक्षेप गर्दा पनि येनको गिरावट रोकिन सकेको छैन।

बजारका सट्टेबाजहरू पनि उत्साहित देखिएका छन् र उनीहरूले येनको मूल्य घट्ने पक्षमा निरन्तर लगानी बढाउँदै लगेका छन्। अमेरिकी नियामक निकायको पछिल्लो साप्ताहिक तथ्याङ्क अनुसार येन घट्ने पक्षमा ११.३ अर्ब डलर बराबरको सट्टाबाजी भएको छ, जुन विगत दुई वर्षकै उच्च विन्दु नजिक हो।

गत अप्रिलको अन्त्य र मे महिनाको सुरुतिर जापान सरकारले गरेको हस्तक्षेपले येनलाई केही समयका लागि बलियो बनाएको थियो। तर, अमेरिकी केन्द्रीय बैंक ‘फेडरल रिजर्भ’ (फेड) ले यसै वर्षको उत्तरार्धमा फेरि ब्याजदर बढाउन सक्ने अनुमान व्यापारीहरूले गरेसँगै येन पुनः दबाबमा परेको हो।

यसैले गर्दा आगामी बिहीबार सार्वजनिक हुने अमेरिकाको जुन महिनाको रोजगारी प्रतिवेदनमा सबैको ध्यान केन्द्रित भएको छ। लगातार तीन महिनासम्म रोजगारीको क्षेत्रमा अनुमानभन्दा बढी सुधार देखिएका कारण फेडले ब्याजदर कडा राख्ने नीतिलाई निरन्तरता दिएको छ। व्यापारीहरूले आगामी सेप्टेम्बरसम्ममा ब्याजदर बढ्ने सम्भावना ६१ प्रतिशत रहेको अनुमान गरेका छन्।

स्टोनएक्सका वरिष्ठ बजार विश्लेषक म्याट सिम्पसनले जापानको अर्थ मन्त्रालयले सम्भव भएसम्म हस्तक्षेप गर्ने तर अहिले फेडको कडा नीतिका कारण उनीहरूका लागि परिस्थिति प्रतिकूल रहेको बताए।

उनले यदि यस हप्ता अमेरिकी तथ्याङ्कले फेडका नरम नीति पक्षधरहरूलाई खुसी बनाउने खालको नतिजा दियो र डलर कमजोर भयो भने मात्र जापान सरकारले आक्रामक रूपमा कदम चाल्न सक्ने उल्लेख गरे। त्यतिन्जेलसम्मका लागि सरकारको चेतावनी केवल गफ मात्रै हुने उनको भनाइ छ।

डलरको बलियो पकड

विश्वका प्रमुख ६ वटा मुद्राहरूको तुलनामा अमेरिकी डलरको मजबुती मापन गर्ने डलर सूचकांक अघिल्लो दिनको तुलनामा केही सुधारिएर १०१.३२ को विन्दुमा पुगेको छ। सन् २०२६ को पहिलो तीन महिनामा १.६ प्रतिशतले बढेको डलर यस त्रैमासिकमा १.४ प्रतिशतले बढ्ने दिशामा अघि बढेको छ।

तथ्याङ्क अनुसार लगानीकर्ताहरूले वर्षको पहिलो छ महिनामा डलर थप बलियो हुने पक्षमा इतिहासकै सबैभन्दा तीव्र गतिमा लगानी बढाएका छन्, जसले अन्य मुद्राहरूलाई छायामा पारिदिएको छ।

यसको असर स्वरूप युरोको मूल्य ०.२४ प्रतिशतले घटेर १.१३९६ डलर पुगेको छ, जुन गत हप्ता कायम भएको एक वर्षकै न्यून विन्दुको नजिक हो। अस्ट्रेलियन डलर तीन महिनाकै न्यून विन्दु अर्थात् ०.६८६७ डलरमा झरेको छ भने न्युजिल्यान्डको डलर ०.५६४६ डलरमा कारोबार भएको छ।

बेलायतका सम्भावित भावी प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमले वित्तीय बजारले नियालिरहेका वित्तीय नियमहरू पालना गर्ने प्रतिबद्धता जनाएपछि स्टर्लिङ पाउन्ड पनि ०.१९ प्रतिशतले कमजोर भई १.३२३४ डलर कायम भएको छ।

रोयटर्समा अनुसार ब्ल्याकरक इन्भेस्टमेन्ट इन्स्टिच्युटका रणनीतिकारहरूले अब डलर आफ्नो स्थानमा टिकिरहन सक्छ कि सक्दैन भन्ने मात्र प्रश्न नरहेर यसको मजबुतीले जोखिमयुक्त सम्पत्तिहरूमा कस्तो असर पार्छ भन्ने कुरा मुख्य भएको बताएका छन्।

उनीहरूले डलरको वर्तमान स्तर आधारभूत कुराहरूसँग मेल खाने भएकाले यसको निरन्तर वृद्धि भइरहने सम्भावना कम रहेको उल्लेख गरे। ब्याजदर बढ्ने अनुमानलाई बजारले केही बढी नै प्राथमिकता दिएको उनीहरूको बुझाइ छ।

यसैबीच, अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई फेडकी गभर्नर लिसा कुकलाई बर्खास्त गर्न रोक लगाउने निर्णय गरेपछि लगानीकर्ताहरूले केही राहत महसुस गरेका छन्। यस निर्णयले फेडको स्वतन्त्रतामाथि उठेका केही चिन्ताहरूलाई शान्त पारेको छ।

अर्कोतर्फ, चार महिना लामो युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यले गरिएको अन्तरिम युद्धविरामलाई परीक्षण गर्दै दुवै पक्षबाट सप्ताहान्तमा मिसाइल प्रहार भएपछि परिस्थिति केही संवेदनशील बनेको छ। यद्यपि, इरानी र अमेरिकी वार्ता टोलीहरू यसै हप्ता दोहामा भेट्ने कार्यक्रम तय भए पनि इरानले भने अहिलेसम्म कुनै औपचारिक बैठकको समय निश्चित नभएको जनाएको छ।