काठमाडौं । सरकारले देशभर स्वास्थ्य बीमा योजना कार्यक्रम संचालन गरिरहेको छ । स्वास्थ्य बीमा बोर्ड गठन गरि २०७१ सालेदेखि कार्यक्रम सुरु गरिएको हो ।

स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम सुरु भएको ७ वर्ष पुरा भएको छ । सरकारले बीमा कार्यक्रम सुरु भएको पाँच वर्षमा सबै नागरिकलाई स्वास्थ्य बीमाको दायरामा ल्याउने लक्ष्य लिएको थियो । तर, सात वर्षको वितिसक्दा पनि दायरामा आउन कठिनाई देखिएको छ ।

हाल देशका सातै वटा प्रदेशमा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम लागू भएको छ । सुरुवात चरणमा स्वास्थ्य बीमाबारे नागरिकले खासै चासो नदिएपनि पछिल्लो भने वृद्धि हुन थालेको छ । स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा २०.५३ प्रतिशत नेपाली नागरिकहरु सहभागी रहेका छन् । राष्ट्रिय जनगणना २०५८ को अनुसार नेपालको जनसंख्या २ करोड ९१ लाख ६४ हजार रहेको छ । यीमध्ये ५९ लाख ८८ हजार नागििरक मात्र स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा सहभागी भएको हुन् । महालेखा परीक्षकको ६०औं वार्षिक प्रतिवदेनले यस्तो देखाएको हो । प्रतिवदेन अनुसार गत वर्षसम्म सहभागी ४५ लाख ७२ हजार ९८ मध्ये यो वर्ष २९ लाख ८६८ ले मात्र बीमा नविकरण गराएका छन् ।

यो वर्ष बीमा योजना कार्यक्रममा ९ अर्ब २ करोड १७ लाख रुपैयाँ प्रिमियम प्राप्त भएको छ । जुन गत वर्षभन्दा २ अर्ब ४५ करोड ३७ लाख रुपैयाँले थप हो । गत वर्षसम्म बीमा योजना कार्यक्रममा ६ अर्ब ५६ करोड ८० लाख रुपैयाँ प्रिमियम संकलन भएको थियो ।

तर, महालेखको प्रतिवेदन अनुसार स्वास्थ्य बीमा योजना कार्यक्रम अन्तर्गत प्रिमियमभन्दा धेरै दावी भुक्तानी भएको देखिएको छ । बीमितले स्वास्थ्य सेवा लिएको बिल भरपाईको आधारमा बोर्डले यस वर्ष ९ अर्ब ९२ करोड ७ लाख रुपैयाँ शोधभर्ना भुक्तानी दिएको छ । हालसम्म भने यस्तो भुक्तानी २४ अर्ब ३१ करोड ७१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । जुन हालसम्म बीमा योजनामा सहभागीबाट प्राप्त बीमा प्रिमियमभन्दा १५ अर्ब २९ करोड ५४ लाख बढी हो । योजनामा संकलित बीमा प्रिमियमभन्दा बढी दावी भुक्तानी भएकाले दिगो रुपमा स्वास्थ्य कार्यक्रम संचालन गर्न कठिनाई हुने महालेखाको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

स्वास्थ्य बीमा ऐन, २०७४ को दफा ३ मा प्रत्येक नागरिक स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा सहभागी हुनुपर्ने व्यवस्था छ। सरकारले सबै नेपाली नागरिकलाई सर्वसुलभ रूपमा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवाको पहुँच र उपयोगमा सुधार ल्याई स्वास्थ्य बीमाको माध्यमबाट सबैका लागि स्वास्थ्य सेवा सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य लिएको छ । स्वास्थ्य बीमा बोर्डले स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम सञ्चालनमा ल्याएको छ । सोही अनुसार नै अझै प्रभावकारी रुपमा संचालन गर्न सरोकारवालाले विशेष ध्यान दिनुपर्ने देखिएको छ ।