विश्वका दुई शक्तिशाली नेताबीच ऐतिहासिक वार्ता, किन मौन छ बेइजिङ ?

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच बिहीबार दक्षिण कोरियाको बुसानमा भेटवार्ता भएको छ ।

यो बैठक दक्षिण कोरियाको तटीय शहर बुसानस्थित एयरबेसमा भएको हो, जहाँ हालै एक अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन पनि जारी छ। उनीहरुबीच करिब ४० मिनेट लामो वार्ता भएको बताइएको छ ।

छ वर्षपछि पहिलोपटक प्रत्यक्ष भेटघाटमा बसेका दुवै नेताले वार्ताको सुरुवातमै एकअर्काप्रति आत्मीय टिप्पणी गरे। सन् २०१९ पछि यी दुई नेताबीचको यो पहिलो भेट हो।

यो भेटले विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्र र प्रतिस्पर्धी शक्तिहरूबीचको अस्थिर सम्बन्धलाई नयाँ दिशामा लैजाने सम्भावना देखिएको छ।

ट्रम्पले बिहीबार चीनमाथि लगाइएको भन्सार दर ५७ प्रतिशतबाट घटाएर ४७ प्रतिशतमा झार्ने घोषणा गरेका छन् भने चीनले पुनः अमेरिकी सोयाबिन खरिद सुरु गर्ने, दुर्लभ खनिजको निर्यात निरन्तर राख्ने र अवैध औषधि फेन्टानिलको व्यापार नियन्त्रणमा कडा कदम चाल्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

तनावबीच सम्भव बनेको बैठक

बुसान वार्ता सुरु हुनु केही दिनअघि मात्र यो बैठक हुने नहुने अनिश्चित देखिएको थियो। अमेरिकाले चीनका सयौं कम्पनीहरूलाई प्रविधि पहुँच निषेध गर्ने नयाँ नियम लागू गरेपछि, र त्यसपछिका दुई सातामा अमेरिकी बन्दरगाह शुल्क लागू भएपछि बीजिङ आक्रोशित बनेको थियो।

चीनले यसको प्रतिकारमा आफ्ना दुर्लभ खनिजहरूको निर्यातमा कडा नियन्त्रण लगायो, जसले वाशिङटनलाई झन् असहज बनायो। त्यसपछि ट्रम्पले नोभेम्बर १ देखि चिनियाँ सामानमा थप १०० प्रतिशत भन्सार दर लगाउने चेतावनी दिएका थिए।

अन्ततः, दुवै देशका अधिकारीहरूले सावधानीपूर्वक योजना बनाएर बैठक सफल बनाए। प्रारम्भमा ट्रम्प एक दिनअघि प्रस्थान गर्ने तय गरिएको थियो, तर अन्ततः हवाई अड्डामै सीको आगमनसँगै भेट तय गरिएको हो।

बैठकमा के के भयो ?

अमेरिकी ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँगको ऐतिहासिक बैठक सम्पन्न गरी दक्षिण कोरियाबाट प्रस्थान गरेका छन्।
बैठकमा भन्सार दर, दुर्लभ खनिज निर्यात नियन्त्रण, अमेरिकी प्रविधिमा चीनको पहुँच, र फेन्टानिलको अवैध कारोबार जस्ता संवेदनशील विषयहरूमा छलफल भयो।

साथै, अमेरिकी सोयाबिन खरिद, टिकटोकको भविष्य, युक्रेन युद्ध, र ताइवानको स्थिति पनि छलफलका केन्द्रमा रह्यो।
बैठकपछि अमेरिका र चीनबीच लगभग सबै विषयमा सहमति भएको ट्रम्पको प्रतिक्रिया छ।

पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रबीचको उच्चस्तरीय वार्ताले व्यापार, दुर्लभ खनिज, र अमेरिकामा फेन्टानिलको प्रवेश नियन्त्रणजस्ता विषयमा ठोस प्रगति गरेको बताए । साथै उनले आगामी अप्रिलमा चीन भ्रमण गर्ने योजनाबारे समेत जानकारी दिए।

बुसानमा भएको उक्त बैठकअघि नै ट्रम्पले अमेरिकी रक्षा विभागलाई तुरुन्तै परमाणु हतियार परीक्षण सुरु गर्न निर्देशन दिएको घोषणा गरेका थिए। उनले यो निर्णय चीन र रूसजस्ता प्रतिस्पर्धी देशहरूले गरिरहेको उन्नत हतियार परीक्षणको प्रतिक्रियास्वरूप गरिएको बताएका छन्।

बेइजिङको मौनता
चिनियाँ प्रतिनिधिमण्डलले भने हालसम्म वार्ताका बिषयवस्तु र सहमतिबारे कुनै आधिकारिक विवरण दिएको छैन।
राष्ट्रपति सी जिनपिङ दक्षिण कोरियामै राज्य भ्रमणका लागि केही दिन बस्नेछन् र एपीईसी शिखर सम्मेलनमा भाग लिने कार्यक्रम छ।

विश्वको नजर

विश्वका दुई नेताले आफ्नो सम्बन्धलाई स्थिर पार्न सक्छन् वा सक्दैनन् भनेर विश्वका लगानीकर्ताहरूले यो भेटलाई उत्सुकतापूर्वक हेरिरहेका छन् ।

अमेरिका र चीनबीच बढ्दो भन्सार दर, निर्यात नियन्त्रण, र व्यापारिक प्रतिबन्धहरूले महिनौंदेखि विश्व अर्थतन्त्रमा अस्थिरता ल्याएका छन्। उच्च प्रविधि उत्पादनदेखि समुद्री ढुवानीसम्म, हरेक क्षेत्रमा तनाव छ।

मुख्य विवाद अमेरिकी व्यापार घाटा, राष्ट्रिय सुरक्षाका चिन्ता, र चीनको प्रविधि पहुँच कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सीमित गर्ने प्रयासमा अमेरिका केन्द्रित छ ।

दुवै देशका लागि शीर्ष स्तरको यो बैठक सम्बन्धलाई स्थिर पार्ने निर्णायक कदमको रूपमा हेरिएको छ।