चार दशककै कमजोर स्थितिमा पुगेको येन उकास्न जापान र अमेरिकाको संयुक्त हस्तक्षेप

काठमाडौँ । टोकियो र वासिङ्टनले येनको विनिमय दरलाई उकास्न मुद्रा बजारमा संयुक्त रूपमा हस्तक्षेप गरेका छन्।

विगत चार दशकयताकै सबैभन्दा तल्लो स्तरमा पुगेको जापानी मुद्रा येनको अवमूल्यन रोक्न दुवै देशले यो ठूलो कदम चालेको विषय सोमबार सार्वजनिक हुँदैछ। जापानकी अर्थमन्त्री सात्सुकी कातायामाले यससम्बन्धी औपचारिक घोषणा गर्ने तयारी गरेकी छिन्।

संवेदनशील विषय भएकाले नाम नखोल्ने सर्तमा जानकारी दिएका जापानी सरकारका दुई अधिकारीका अनुसार येनको अत्यधिक गिरावटलाई रोक्न दुवै देश दृढ रूपमा प्रस्तुत भएका छन्।

कातायामाले संयुक्त कदम चालिएको घोषणा गर्नेछिन् कि भनी सोधिएको प्रश्नमा एक स्रोतले त्यसको पुष्टी गर्दै अपरेशन अहिले पनि जारी रहेको बताएको छ। यस विषयमा प्रतिक्रिया लिन खोज्दा अर्थ मन्त्रालय र अमेरिकी ट्रेजरी विभागबाट भने तत्काल कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन।

सन् २०११ यताकै पहिलो संयुक्त हस्तक्षेप

बजार स्रोतका अनुसार यो सम्भावित घोषणा अघि नै जापानी र अमेरिकी अधिकारीहरूले बजारमा येन खरिदका विभिन्न चरणहरू पूरा गरिसकेका छन्। सन् १९८६ यता डलरको तुलनामा सबैभन्दा कमजोर विन्दुमा पुगेको जापानी मुद्रालाई बलियो बनाउन सन् २०११ यता पहिलो पटक यस्तो संयुक्त हस्तक्षेप गरिएको हो।

बजार स्रोतका अनुसार जापानी सरकारले बिहीबार न्युयोर्कको कारोबार समयमा डलर बिक्री गरेर येन खरिद गरेको थियो। बैंक अफ जापानको तथ्यांकले येनलाई टेवा दिन करिब ५८ अर्ब ९७ करोड डलरसम्म बिक्री गरिएको संकेत गरेको छ।

जापानले यो कदम चालेको केही घण्टापछि नै बैंक अफ जापानले ब्याजदर तत्काल नबढाउने तर छिट्टै नै बढाउने बलियो सम्भावना रहेको संकेत गर्दै मौद्रिक नीतिलाई यथावत राख्यो। अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले आक्रामक रूपमा ब्याजदर बढाउने नीति अख्तियार गरेसँगै अमेरिका र जापानबीचको ब्याजदरको अन्तर बढेको छ। डलर बलियो हुनुको पछाडि यो एउटा प्रमुख कारण रहँदै आएको छ।

बैंक अफ जापानका गभर्नर काजुओ उएडाले केन्द्रीय बैंकको निर्णयबारे पत्रकार सम्मेलन गरेलगत्तै बजारमा येनको भाउ अकासिएको थियो। बजारले यसलाई जापानले गरेको येन खरिद हस्तक्षेपको अर्को चरणको रूपमा शङ्का गरेको छ।

मौद्रिक नीतिसँगको समन्वय र अमेरिकी चासो

शुक्रबार येनको भाउमा भारी उथलपुथल आएपछि अर्थ मन्त्रालयका शीर्ष मुद्रा कूटनीतिज्ञ अत्सुसी मिमुराले मौद्रिक नीतिसँग नजिकबाट समन्वय गरेर अगाडि बढ्ने बताएका थिए। यसले कमजोर येनको सामना गर्न अर्थ मन्त्रालय र बैंक अफ जापान मिलेर काम गरिरहेको संकेत गर्छ।

त्यसैगरी अमेरिकी ट्रेजरीले शुक्रबार केही बैंकहरूलाई येन बजारमा हस्तक्षेप गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्नेसहित भविष्यका कदमका लागि तयार रहन निर्देशन दिएको छ। ट्रेजरी सचिव स्कट बेसेन्टले गत हप्ता येनको मूल्य धेरै नै घटेको बताएका थिए।

दुई देशबीचको यो सहकार्य अमेरिकी बजारमा बढ्दो ऋणपत्रको प्रतिफलप्रति वासिङ्टनको चिन्तासँग पनि जोडिएको छ। जापानले येनको तीव्र गिरावटलाई रोक्न नसकेमा अमेरिकी ऋणपत्रको बिक्रीमा चाप पर्ने र त्यसले अमेरिकी प्रतिफललाई थप बढाउने जोखिम हुन्छ।

यसैबीच, जापानका अर्थमन्त्री मिनोरु किउचीले बजारसँगको सञ्चारलाई अझ प्रभावकारी बनाउने र बजारको विश्वास जोगाउन सरकारले प्रयास तीव्र पार्ने बताएका छन्।