नेपाल बैंकको नाफामा झन्डै ५० प्रतिशतको छलाङ, लाभांश क्षमता १६ प्रतिशत हाराहारी

वित्तीय क्षेत्रमा देखिएको सुस्तताबीच नेपाल बैंकले आकर्षक छलाङ मार्दै गत आर्थिक वर्षमा खुद नाफा साढे ४ अर्ब रुपैयाँभन्दा माथि पुर्याएको छ।

काठमाडौँ । व्यापारिक तथा आर्थिक गतिविधीमा विभिन्न शिथिलताका बाबजुद पनि नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा पुरानो इतिहास बोकेको एक प्रमुख वित्तीय संस्थाले आफ्नो नाफामा उच्च छलाङ मारेको छ। अर्थतन्त्रका सूचकहरूले धेरैलाई सोच्न बाध्य पारिरहेको बेला यस संस्थाले प्रस्तुत गरेको पछिल्लो बार्षिक वित्तीय विवरणले समग्र लगानीकर्ता र बचतकर्ताहरूमा नयाँ उत्साह थपेको छ।

बैंकले सार्वजनिक गरेको गत आर्थिक वर्षको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार नाफाको ग्राफ उकालो लागेको मात्र छैन, व्यवसायको आकार र जोखिम व्यवस्थापनमा समेत महत्वपूर्ण सुधार देखिएको छ।

समीक्षा वर्षमा बैंकको खुद नाफामा निकै लोभलाग्दो सुधार आएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा तीन अर्ब सात करोड रुपैयाँ हाराहारीमा सीमित रहेको बैंकको खुद नाफा गत वर्ष बढेर चार अर्ब ५० करोड रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ। प्रतिशतका हिसाबले हेर्दा यो ४६.२० प्रतिशतको बलियो वृद्धिसँगै बैंकिङ बजारमा एउटा दरिलो सन्देश हो।

सामान्यतया बैंक तथा वित्तीय संस्थाको मुख्य आम्दानी मानिने ब्याज आम्दानीमा भने यसपटक सामान्य दबाब देखिएको छ। अघिल्लो वर्ष १० अर्ब १३ करोड रुपैयाँभन्दा बढी खुद ब्याज आम्दानी गरेको बैंकले गत वर्ष १० अर्ब ३ करोड रुपैयाँमा चित्त बुझाउनुपरेको छ। यो १.०४ प्रतिशतको सामान्य कमी हो, जसले बजारमा ब्याजदर घट्दै गएको परिस्थितिलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।

बढ्यो लाभांश क्षमता र पुँजीगत आधार

ब्याज आम्दानीमा सामान्य गिरावट आए पनि बैंकले अन्य स्रोतबाट हुने आम्दानी र कुल सञ्चालन मुनाफालाई भने उल्लेख्य रूपमा उकालो लगाएको छ। गत वर्ष बैंकको खुद शुल्क तथा कमिसन आम्दानी एक अर्ब दुई करोड रुपैयाँ रहेको छ भने कुल सञ्चालन आम्दानी बढेर १२ अर्ब आठ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

त्यस्तै, अघिल्लो वर्ष चार अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ रहेको सञ्चालन नाफा गत वर्ष उल्लेख्य रूपमा बढेर सात अर्ब १९ करोड रुपैयाँभन्दा माथि पुगेको छ। यसले बैंकको आन्तरिक व्यवस्थापन र खर्च नियन्त्रणको पक्ष बलियो बन्दै गएको स्पष्ट संकेत गर्छ।

वित्तीय परिणाम सकारात्मक बनेसँगै बैंकका शेयरधनीहरूले पाउने प्रतिफलको दायरा पनि फराकिलो भएको छ। गत वर्ष बैंकको वितरणयोग्य मुनाफा दुई अर्ब ३२ करोड रुपैयाँभन्दा बढी कायम भएको छ। यस आधारमा बैंकको लाभांश वितरण क्षमता १५.८४ प्रतिशत हुन आउँछ, जुन लगानीकर्ताका लागि अर्थपूर्ण सुखद पक्ष हो।

१४ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ चुक्ता पुँजी रहेको यस बैंकको जगेडा कोषमा २५ अर्ब २५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी सञ्चित रहेको छ, जसले बैंकलाई जुनसुकै खालका आर्थिक उतारचढाव सामना गर्न बलियो कडा सुरक्षा कवच प्रदान गरेको छ।

निक्षेप संकलन र कर्जा प्रवाहमा सुधार

आम सर्वसाधारणले बैंकप्रतिको विश्वासलाई थप प्रगाढ बनाउँदै लगेको निक्षेपको तथ्यांकबाट प्रष्ट हुन्छ। गत असार मसान्तसम्म बैंकले २५.०२ प्रतिशतले निक्षेप वृद्धि गर्दै चार खर्ब १५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी निक्षेप संकलन गरेको छ। अघिल्लो वर्ष यो आकार तीन खर्ब ३२ अर्ब रुपैयाँको हाराहारीमा थियो।

यसैगरी, उत्पादनमूलक र व्यापारिक क्षेत्रतर्फको कर्जा प्रवाह पनि १०.४७ प्रतिशतले बढेर दुई खर्ब ४३ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। बैंकको कर्जा निक्षेप अनुपात ६२.८५ प्रतिशत रहेको छ, जसले बैंकमा लगानीयोग्य रकमको पर्याप्त उपलब्धतालाई देखाउँछ। कुनै खेतीयोग्य जमिनमा सिँचाइको राम्रो प्रबन्ध हुँदा बाली सप्रिएझैँ पर्याप्त निक्षेपको यो आधारले आगामी दिनमा थप लगानी विस्तारका लागि बैंकलाई ढुक्कसँग अघि बढ्ने बाटो खुलाएको छ।

शेयरबजार र लगानीकर्ताको नजरमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिने प्रतिसेयर आम्दानीमा पनि यसपटक ठूलै छलाङ आएको छ। अघिल्लो वर्ष २० रुपैयाँ ९५ पैसा रहेको यस्तो आम्दानी बढेर ३० रुपैयाँ ६३ पैसा पुगेको छ। त्यस्तै, बैंकको प्रतिसेयर नेटवर्थ दुई सय ८७ रुपैयाँ ७० पैसा र मूल्य आम्दानी अनुपात ८.५४ गुणा कायम भएको छ।

अर्कोतर्फ, बैंकिङ क्षेत्रको लामो समयदेखिको टाउको दुखाइ बनेको खराब कर्जालाई नियन्त्रण गर्ने मामिलामा पनि बैंक सफल देखिएको छ। अघिल्लो वर्ष चार दशमलव ५६ प्रतिशत रहेको खराब कर्जा घटेर चार दशमलव १८ प्रतिशतमा झरेको छ। बैंकको टायर वान क्यापिटल एडुकेसी रेसियो ११.२७ प्रतिशत र समग्र पुँजी पर्याप्तता अनुपात १३.६६ प्रतिशत पुगेको छ, जसले यस संस्थाको वित्तीय स्वास्थ्य थप मजबुत बन्दै गएको कुरालाई प्रमाणित गर्छ।