आईपीओको कमाल : स्पेस–एक्समा गरेको लगानीले अल्फाबेटलाई १०० गुणाभन्दा बढी नाफा

काठमाडौँ । गुगलको मातृ संस्था अल्फाबेटले इलन मस्कको रकेट कम्पनी स्पेसएक्समा गरेको प्रारम्भिक लगानी सय गुणाभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ। जुन महिनाको अन्त्यसम्ममा अल्फाबेटले स्पेसएक्समा करिब ९४ अर्ब डलर बराबरको सेयर स्वामित्व रहेको सार्वजनिक गरेको छ। सन् २०१५ मा अल्फाबेटले यस अन्तरिक्ष कम्पनीमा ९० करोड डलर लगानी गरेको थियो।

सार्वजनिक त्रैमासिक विवरणहरूको विश्लेषणअनुसार जुन महिनामा स्पेसएक्सले ८६ अर्ब डलरको सेयर निष्कासन गरेपछि अल्फाबेट अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो संस्थागत लगानीकर्ताको रूपमा उदाएको छ।

स्पेसएक्सको सेयर सार्वजनिक रूपमा कारोबार हुने विशाल कम्पनीमा रूपान्तरण भएपछि यसका लगानीकर्ताहरूले कति ठूलो परिमाणमा सेयर प्राप्त गरेका थिए भन्ने कुरा यी विवरणहरूले प्रस्ट पारेका छन्। अल्फाबेट लगायतका प्रारम्भिक लगानीका विवरणहरूले केही लगानीकर्ताहरूको सम्पत्ति कति नाटकीय रूपमा बढेको छ भन्ने कुरा पनि देखाएका छन्।

अन्य प्रमुख लगानीकर्ता को को ?

सेयर बजारसम्बन्धी विवरणहरू प्रत्येक त्रैमास समाप्त भएपछि र त्यसको छ हप्ताभित्र मात्र सार्वजनिक हुने भएकाले यो तथ्याङ्क केही पुरानो हुन्छ। यसले जुन ३० यता यी ठूला लगानीकर्ताहरूले गरेको खरिद वा बिक्रीलाई समेट्दैन। साथै, स्पेसएक्समा गरिएका लगानीहरूको दायरा र ती सेयरहरू खुला बजारमा बिक्रीका लागि योग्य हुने समयसीमा फरक-फरक भएकाले यसमा अन्य सीमाहरू पनि रहेका छन्।

इन्टर्एक्टिभ ब्रोकर्सका बजार रणनीतिकार स्टिभ सोस्निकका अनुसार कुन-कुन संस्थासँग आईपीओ अगाडिका सेयरहरू थिए भन्ने छुट्याउन निकै कठिन छ। तर अल्फाबेट यसको अपवाद हो किनभने उसले सन् २०१५ मा स्पेसएक्समा ९० करोड डलर लगानी गरेको कुरा सार्वजनिक गरेको थियो, जसले हालको सेयरको मूल्य तुलना गर्न दुर्लभ आधार प्रदान गरेको छ।

विवरणअनुसार अल्फाबेटसँग दोस्रो त्रैमासको अन्त्यमा ५५ करोड १२ लाख स्पेसएक्स सेयर थियो। जुन ३० को प्रति सेयर १७० दशमलव ८६ डलरको मूल्यका आधारमा यसको कुल मूल्य करिब ९४ अर्ब २० करोड डलर हुन आउँछ। यद्यपि, हालको बजार मूल्यअनुसार अल्फाबेटको यो सेयरको मूल्य करिब ७७ अर्ब ९० करोड डलर हुन्छ, जुन गुगलको सुरुवाती लगानीभन्दा अझै पनि करिब ८६ दशमलव ५ गुणा बढी हो।

फिडेलिटी इन्भेस्टमेन्ट ३० करोड २६ लाख सेयरसहित दोस्रो ठूलो संस्थागत लगानीकर्ता बनेको छ। त्यसपछि गिगाफन्ड म्यानेजमेन्टसँग १७ करोड १८ लाख, बेली गिफोर्डसँग ५ करोड १४ लाख र ब्ल्याकरक पाँच करोड १० लाख सेयर रहेको छ।

त्यस्तै, साउदी अरेबियाको पब्लिक इन्भेस्टमेन्ट फन्डले जुन महिनाको अन्त्यमा २६ अर्ब ३० करोड डलर बराबरको १५ करोड ४१ लाख सेयर स्वामित्व रहेको खुलाएको छ। ह्यांकक प्रोस्पेक्टिङको लगानी ८० लाख सेयर रहेको छ जसको मूल्य एक अर्ब ४० करोड डलर हुन्छ। टाइगर ग्लोबल म्यानेजमेन्टले ३ लाख ७५ हजार कित्ता सेयर करिब ६४ लाख १० हजार डलर मूल्यमा रहेको जनाएको छ भने ब्रुकफिल्ड कर्पोरेसनसँग एक करोड ९२ लाख सेयर र बाल्यास्नी एसेट म्यानेजमेन्टसँग ३४ लाख सेयर रहेको छ।

विवरणमा समेटिएका पाँच ठूला लगानीकर्ताहरू अल्फाबेट, फिडेलिटी, गिगाफन्ड म्यानेजमेन्ट, बेली गिफोर्ड र ब्ल्याकरकले कुल संस्थागत सेयरको करिब तीन चौथाइ हिस्सा ओगटेका छन्। यसले थोरै लगानीकर्ताहरूमै संस्थागत स्वामित्व केन्द्रित रहेको देखाउँछ। छुट्टै नियमनकारी विवरणअनुसार इलन मस्कको कम्पनीमा ४८ दशमलव ४ प्रतिशत स्वामित्व रहेको छ।

बजारको अवस्था र सेयर कारोबार

स्पेसएक्सले गत जुन १२ मा प्रति सेयर १३५ डलरका दरले सर्वसाधारणका लागि सेयर जारी गरेको थियो। त्यसयता यसको सेयर जुन मन्त्रको उच्च विन्दुबाट केही घटेको छ। यो कम्पनीको सेयर मूल्य प्रारम्भिक निष्कासन मूल्यभन्दा ४ दशमलव ७ प्रतिशतले बढेर १४१ दशमलव २९ डलरमा बन्द भएको थियो, जुन जुन ३० को अन्तिम मूल्यभन्दा १७ दशमलव ३ प्रतिशतले कम हो।

सोस्निकले इन्टर्एक्टिभ ब्रोकर्सका ग्राहकहरूबीच स्पेसएक्सको सेयर अत्यधिक कारोबार हुने गरेको बताएका छन्। पहिलो लकअप अवधि समाप्त हुँदा बजारमा उत्पन्न भएका डरहरू निराधार साबित भएपछि गत हप्ता यसमा खरिदकर्ताहरूको नयाँ आकर्षण देखिएको थियो।

भाण्डा रिसर्चको तथ्याङ्कअनुसार सेयर बजारमा विवरण बुझाउन नपर्ने व्यक्तिगत लगानीकर्ताहरू भने आईपीओ आएयता पहिलो पटक गत शुक्रबार खुद विक्रेता बनेका छन्। व्यक्तिगत लगानीकर्ताहरूको कारोबार ट्र्याक गर्ने उक्त अनुसन्धान फर्मले यस समूहले त्यो दिन चार दशमलव पाँच मिलियन डलर खुद बिक्री गरेको गणना गरेको छ। स्पेसएक्सको सेयर मूल्य केही घटे पनि अगस्ट ५ यता यसमा ३० प्रतिशतले वृद्धि भइसकेको छ।