इभिकाे ‘ठोस ब्याट्री’ बजारमा चर्कियाे प्रतिस्पर्धा, सनवोडा र सीएटीएलबीच नवीन प्रविधिमा ‘रेस’

इलेक्ट्रिक गाडी (इभी) का लागि भनिएको ठोस अवस्थाको (साेलिड स्टेट) ब्याट्री प्रविधिमा सनवोडाले ‘पोलिमर सेल’को परीक्षण अघि बढाउँदा सीएटीएलले सन् २०२७ सम्ममा सानो ब्याचको ‘सल्फाइड’ उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

काठमाडाैँ । ठोस अवस्थाका ब्याट्रीहरूको निर्माण प्रक्रियामा दुई ठूला चिनियाँ आपूर्तिकर्ताहरूले भिन्न प्रविधि र समयसीमा पछ्याउँदै आफ्ना कदमहरू अगाडि बढाइरहेका छन्। सीएटीएलले सल्फाइड रसायनशास्त्रमा जोड दिइरहँदा सनवोडाले भने पोलिमर–कम्पोजिट विधिको विकासलाई तीव्रता दिइरहेको छ।

सनवोडाको पछिल्लो विवरण अनुसार यसको ब्याट्रीले डिजाइन र प्रक्रिया परीक्षणको चरण पूरा गरिसकेको छ र यो अहिले पनि ग्राहकहरूको मूल्याङ्कनको दायरामा रहेको छ। अर्कोतर्फ, सीएटीएलले भने सन् २०२७ मा सानो ब्याचमा उत्पादन सुरु गर्ने आफ्नो लक्ष्यलाई पुनः दोहोर्‍याएको छ।

सनवोडा इलेक्ट्रोनिक कम्पनी लिमिटेडको अटोमोटिभ ब्याट्री सहायक कम्पनी सनवोडा इलेक्ट्रिक भेहिकल ब्याट्री अर्थात् सेभले गत अक्टोबर ३० का दिन शेन्जेन स्टक एक्सचेन्जको लगानीकर्ता अन्तरक्रिया प्लेटफर्ममार्फत यो जानकारी सार्वजनिक गरेको हो।

यद्यपि, कम्पनीले यसका सेलहरूको मूल्याङ्कन गरिरहेका अटोमेकरहरूको नाम खुलाएको छैन र न त नमुनाको मात्रा नै बताएको छ। यसअघि नै मे २०२६ मा पनि ग्राहक परीक्षण भइरहेको रिपोर्ट गरिएको हुनाले यो पछिल्लो प्रतिक्रिया कुनै नयाँ परीक्षण कार्यक्रमको सुरुवातभन्दा पनि भइरहेको कामको हालको अवस्था मात्र हो।

यता सीएटीएलले गत अक्टोबर २७ मा लगानीकर्ताहरूसँगको अन्तर्क्रियामा सन् २०२७ मा सानो ब्याच उत्पादन गर्ने आफ्नो लक्ष्यलाई पुनः पुष्टि गरेको छ। यसअघि सीएटीएलले सन् २०२४ मा आफ्नो २० एम्पीयर आवरको ठोस अवस्थाको प्रोटोटाइप बाहिर ल्याएको थियो। सीएटीएलले सल्फाइडमा आधारित सेलहरूको विकास गरिरहँदा सनवोडाको सिन बिक्सियाओ कार्यक्रमले भने पोलिमर–कम्पोजिट इलेक्ट्रोलाइटको प्रयोग गर्दै आएको छ।

पोलिमर सेल

सनवोडाको २० एम्पीयर आवर क्षमता भएको सिन बिक्सियाओ सेलको ऊर्जा घनत्व प्रति किलोग्राम ४०० वाट–आवर रहेको छ र बाह्य चाप १ मेगापास्कल भन्दा कम हुँदा यसको चक्र आयु १ हजार २०० भन्दा बढी चक्रहरू पुग्ने बताइएको छ।

यसको सार्वजनिक गरिएको डिजाइनमा १२ माइक्रोनको पोलिमर–कम्पोजिट झिल्ली र नानोस्केल उच्च–एन्ट्रोपी सिलिकन एनोड समावेश गरिएको छ। कम्पनीले यो सेल २०० डिग्री सेल्सियसको तातो बक्स परीक्षणमा पनि सफल भएको जनाएको छ।

ब्याट्री चार्ज र डिस्चार्ज हुँदा सामग्रीहरू फैलने र खुम्चने क्रममा इलेक्ट्रोड र ठोस इलेक्ट्रोलाइटबीचको सम्पर्क कायम राख्न यो न्यून चापको आवश्यकता पर्दछ। केही सल्फाइडमा आधारित डिजाइनहरूमा अन्तर-सतहको ह्रासलाई सीमित गर्न निरन्तर बाह्य चापको खाँचो पर्छ।

सल्फाइड सामग्रीहरूमा पानीसँगको प्रतिक्रियाले विषाक्त हाइड्रोजन सल्फाइड ग्यास बाहिर निकाल्न सक्ने हुनाले यसको निर्माण गर्दा आर्द्रता नियन्त्रण गर्नुपर्ने हुन्छ।

सनवोडाका अनुसार यसको पोलिमर–कम्पोजिट डिजाइनले सेलका घटकहरूबीचको सम्पर्कलाई कायम राख्दै इलेक्ट्रोडको चाललाई समायोजन गर्न सक्छ। १ मेगापास्कलभन्दा कम चापमा सञ्चालन हुँदा ब्याट्री प्याकको संरचनात्मक आवश्यकताहरू कम हुन सक्छन्, तर सेल स्तरको यो नतिजाले मात्रै अतिरिक्त सहयोग पूर्ण रूपमा हटाउन सकिन्छ भन्ने देखाउँदैन।

यसरी निकालिएको चक्र आयु र तापसम्बन्धी नतिजाहरूले पूर्ण सवारी साधनको ब्याट्रीमा पनि उस्तै किसिमको कार्यसम्पादन हुन्छ भन्ने प्रमाणित गर्दैन।

उदाहरणका लागि, यदि सवारी साधनको दक्षता समान रहने मानेर कुनै काल्पनिक ब्याट्रीलाई ५५ किलोवाट–आवरबाट बढाएर ८० किलोवाट–आवर पुर्‍याइयो भने, यसले सीएलटीसी मापदण्ड अनुसारको ५५० किलोमिटरको रेन्जलाई बढाएर ८०० किलोमिटर सम्म पुर्‍याउन सक्छ। यो एउटा अनुमानित गणना मात्र हो, सनवोडाको सवारी साधनको प्रक्षेपण भने होइन।

उड्डयन क्षेत्रमा सम्भावित प्रयोग

सेभले वार्षिक ०.२ गिगावाट–आवरको डिजाइन क्षमता भएको ठोस अवस्थाको ब्याट्री पाइलट लाइन जडान गरेको छ। यसको योजनामा सन् २०२७ का लागि लक्षित दोस्रो पुस्ताको सल्फाइड ब्याट्री र सन् २०३० का लागि लक्षित प्रति किलोग्राम ५०० वाट–आवरभन्दा बढी क्षमताको भविष्यको सेल समावेश छ। यी दुवै हालका लागि विकासका लक्ष्यहरू मात्र हुन्, जुन व्यावसायिक उत्पादनको निश्चित मितिहरू होइनन्।

सल्फाइड इलेक्ट्रोलाइटहरूको लागत पनि बढी पर्छ। सांघाई मेटल्स मार्केटले पारम्परिक तरल इलेक्ट्रोलाइटहरूको प्रति किलोग्राम करिब ३० देखि ५० युआनको तुलनामा सल्फाइड इलेक्ट्रोलाइट अर्थात् लिथियम फस्फोरस सल्फर क्लोराइडको मूल्य प्रति किलोग्राम करिब ३ हजार ५०० देखि ४ हजार ५०० युआन सम्म रहेको आकलन गरेको छ।

यी सामग्रीहरू एक अर्काको प्रत्यक्ष विकल्प भने होइनन्, तर यसले दुई सामग्रीहरूबीचको मूल्यको ठूलो खाडललाई भने प्रष्ट्याउँछ।

सनवोडा एभिएसन पावर ब्याट्रीका लागि ग्वाङडोङ इन्जिनियरिङ रिसर्च सेन्टरसँग पनि आबद्ध छ, जसले उड्डयन ब्याट्री सेलहरूका लागि कम्तीमा प्रति किलोग्राम ४५० वाट–आवरको लक्ष्य राखेको छ। यसको उड्डयन वाहनसम्बन्धी विकास लक्ष्यमा कम्तीमा प्रति किलोग्राम १ हजार वाट–आवरको निरन्तर डिस्चार्ज पावर घनत्व पनि समावेश छ।

उच्च ऊर्जा घनत्व भएका ब्याट्रीहरूको लागि उड्डयन क्षेत्र एउटा सम्भावित क्षेत्र हो, यद्यपि यी सार्वजनिक लक्ष्यहरूले कुनै व्यावसायिक अर्डर वा उत्पादनको परिमाणलाई भने निश्चित गर्दैनन्।

लि अटो र शाओमीका बेग्लै ब्याट्री योजना

गत अक्टोबर ३० को लगानीकर्ताहरूसँगको अन्तर्क्रियामा केही छानिएका मोडलहरूका लागि लि अटो र शाओमीले आफ्नै आन्तरिक ब्याट्री प्याकहरू विकास गर्ने कुरा पनि उठेको थियो। यसमा सनवोडाले आफ्ना ग्राहकहरूको निर्णयलाई सम्मान गर्ने र उत्पादन विकास तथा सेवामार्फत आफ्नो व्यापार विस्तार गर्ने जनाएको छ।

यी दुवै अटोमेकरहरू सेभका महत्वपूर्ण शेयरधनीहरू पनि हुन्। लि अटोले सुरुमा ८.७९ प्रतिशत हिस्साका लागि २ अर्ब ६५ करोड युआन लगानी गर्न सहमति जनाएको थियो। त्यसपछि शाओमीले पनि सेयरधनीहरूको स्वीकृतिमा आधारित भएर ५.३४ प्रतिशत हिस्साका लागि १ अर्ब ७० करोड युआनको लगानी प्रस्ताव गरेको थियो।

यो प्रस्तावित कारोबार पछि लि अटोको हिस्सा घटेर करिब ८.३२ प्रतिशतमा झर्नेछ र यसले यसलाई दोस्रो ठूलो शेयरधनी बनाउनेछ भने शाओमी तेस्रो स्थानमा रहनेछ।

यी दुवै कम्पनीहरूलाई हालका ठोस अवस्थाका नमुनाहरूको मूल्याङ्कनकर्ताको रूपमा चिनाइएको छैन। उनीहरूको आन्तरिक ब्याट्री योजनाहरूले व्यावसायिक सन्दर्भ त प्रदान गर्छन्, तर यसले कुनै गुमेका अर्डरहरू वा सनवोडाको ठोस अवस्थाको विकाससँगको प्रत्यक्ष सम्बन्धलाई भने पुष्टि गर्दैन।

यसका आगामी चरणहरूमा सवारी साधन तहको प्रमाणीकरण र दोहोर्‍याएर उत्पादन गर्न सकिने क्षमताहरू पर्छन्। सनवोडाको पोलिमर दृष्टिकोणले सल्फाइड रसायनशास्त्रको एक विकल्प प्रदान गरेको छ, तर यसको व्यावसायिक सम्भावनाहरू भने यसको उत्पादन लाभ, लागत, टिकाउपन र ब्याट्री प्याकको आन्तरिक समायोजनले नै निर्धारण गर्नेछन्।