ग्रीन हाइड्रोजनदेखि कार्वन प्राधिकरणसम्म, पर्यावरणमा के आयो नयाँ कार्यक्रम ?

काठमाडौँ । नेपालका सडकहरूमा अब केवल धुवाँ उडाउने गाडीहरू मात्र गुड्ने छैनन्, बरु पानीबाट निकालिएको स्वच्छ ऊर्जाले पाङ्ग्राहरू घुमाउनेछन्।

सरकारले नेपालको यातायात क्षेत्रलाई पूर्ण रूपमा आधुनिक, व्यावसायिक र वातावरणमैत्री बनाउन ‘ग्रीन हाइड्रोजन’ उत्पादनको एउटा महत्त्वाकांक्षी योजना अघि सारेको छ।

यसले पेट्रोलियम पदार्थका लागि पराईको भर पर्नुपर्ने बाध्यतालाई कम गर्दै स्वदेशमै उत्पादित नवीकरणीय ऊर्जाको प्रयोगलाई बढावा दिनेछ। ऊर्जा क्षेत्रमा यो एउटा यस्तो फड्को हुनेछ, जसले नेपाललाई विश्वकै हरित अर्थतन्त्रको लहरमा उभ्याउन मद्दत गर्नेछ।

आगामी आर्थिक वर्षको नयाँ नीति तथा कार्यक्रम सार्वजनिक गर्दै राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले यसलाई ऊर्जा क्षेत्रको एउटा नयाँ क्रान्तिको रूपमा व्याख्या गरे। यो योजना केवल प्रविधिको प्रयोग मात्र नभएर, नेपालको आफ्नै पानी र बिजुलीलाई भविष्यको इन्धनमा बदल्ने एउटा सपना पनि हो।

जसरी एउटा सानो बीउबाट विशाल बरको रुख पलाउँछ, त्यसरी नै यो ग्रीन हाइड्रोजनको सुरुवातले नेपालको यातायात र अर्थतन्त्रलाई सफा र आत्मनिर्भर बनाउने बाटो खोल्नेछ।

वनको सुगन्ध र कार्बनको कमाइ

हरियाली वनपाखा अब केवल प्राकृतिक सुन्दरता र अक्सिजनको स्रोतमा मात्र सीमित रहने छैनन्, यसले नेपालीको गोजीमा प्रत्यक्ष आम्दानी पनि भित्र्याउनेछ। सरकारले वन संरक्षण र जलवायु परिवर्तनको चुनौतीलाई अवसरमा बदल्न ‘नेपाल कार्बन प्राधिकरण’ गठन गर्ने निर्णय गरेको छ। यसका साथै ‘रेड प्लस’ जस्ता कार्यक्रमहरूलाई देशैभर विस्तार गरिनेछ।

यो नीतिले वन संरक्षणमा अहोरात्र खटिने सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहहरूलाई उनीहरूले जोगाएको रुखको बदलामा ‘कार्बन क्रेडिट’ मार्फत सिधै आर्थिक लाभ दिलाउने सुनिश्चितता गरेको छ।

राष्ट्रपति पौडेलका अनुसार, सरकारले वन जोगाउने समुदायको पसिनाको मूल्य बुझेको छ र यसबाट हरित अर्थतन्त्र प्रवर्द्धनका लागि कार्बन व्यापारको संरचनालाई अझ बलियो बनाइनेछ। यो भनेको एउटा यस्तो व्यवस्था हो जहाँ रुख नकाटीकनै त्यसले सोसेको कार्बनको बदलामा विश्व बजारबाट पैसा कमाउन सकिन्छ।

यसबाट वन संरक्षणमा लागेका स्थानीय समुदायको सहभागिता थप प्रभावकारी हुने र उनीहरूको जीवनस्तरमा सुधार आउने विश्वास गरिएको छ। प्रकृतिको सुरक्षा र विकासको यो सन्तुलनले नेपाललाई विश्वसामु एउटा उदाहरणीय ‘हरित मुलुक’ को रूपमा चिनाउने लक्ष्य राखिएको छ।