यी हुन् विश्वका १० उत्कृष्ट सहर, काठमाडौं कति नम्बरमा ?

काठमाडौं । अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सले सार्वजनिक गरेको विश्व सहर सूचकांक २०२६ मा अमेरिकाको न्यूयोर्क विश्वकै उत्कृष्ट सहरका रूपमा पहिलो नम्बरमा परेको छ। उक्त सूचीमा बेलायतको लन्डन दोस्रो तथा फ्रान्सको राजधानी पेरिस तेस्रो स्थानमा रहेका छन्।

अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सले विश्वका १ हजार ठूला सहरलाई विभिन्न पाँच प्रमुख आधारमा मूल्यांकन गरी समग्र सूचकांक तयार गरेको हो। सहरको अर्थतन्त्र, मानवीय पुँजी, जीवनस्तर, वातावरण र शासनलाई मूल्यांकनका मुख्य आधार बनाइएको थियो।

समग्र स्कोरका आधारमा न्यूयोर्कले १०० अंक प्राप्त गरेको छ भने लन्डनले ९८.८ अंक पाउँदा पेरिसको स्कोर ९३.४ रहेको छ।

शीर्ष १० मा कुन–कुन सहर परे ?

अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सका अनुसार विश्व सहर सूचकांकको शीर्ष १० मा अमेरिका, युरोप र एसियाका प्रमुख सहरहरू समेटिएका छन्। न्यूयोर्कपछि लन्डन र पेरिस क्रमशः दोस्रो र तेस्रो स्थानमा छन्। अमेरिकाको सियाटल चौथो तथा सान फ्रान्सिस्को पाँचौँ स्थानमा रहेका छन्।

आयरल्यान्डको डब्लिन छैटौँ स्थानमा छ भने अमेरिकाकै बोस्टन सातौँ र सान होजे आठौँ स्थानमा छन्। जापानको टोकियो नवौँ तथा स्विट्जरल्यान्डको ज्युरिख १०औँ स्थानमा रहेका छन्। यसअनुसार शीर्ष १० सहरमा अमेरिकाका पाँच सहर परेका छन्।

काठमाडौं कति नम्बरमा ?

नेपालको राजधानी काठमाडौं भने विश्वका १ हजार ठूला सहरमध्ये समग्र मूल्यांकनमा ६८७औँ स्थानमा रहेको छ। काठमाडौंको विभिन्न सूचकअनुसार अवस्था हेर्दा अर्थतन्त्रतर्फ ६७०औँ स्थानमा छ। मानवीय पुँजीमा काठमाडौं ५६२औँ स्थानमा रहेको छ।

त्यस्तै, जीवनस्तरसम्बन्धी सूचकमा काठमाडौं ८४०औँ, वातावरणमा ६३९औँ र शासनसम्बन्धी सूचकमा ६३५औँ स्थानमा परेको छ।

यसले काठमाडौंको समग्र मूल्यांकनमा आर्थिक अवस्था, मानव संसाधन, नागरिकको जीवनस्तर, वातावरण र शासनसँग सम्बन्धित विभिन्न पक्षलाई एकसाथ समेटेको छ।

अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सले सहरको समग्र अवस्था बुझ्न फरक फरक क्षेत्रलाई आधार बनाएको छ। अर्थतन्त्रअन्तर्गत सहरको आर्थिक गतिविधि र क्षमता हेरिएको छ। मानवीय पुँजीमा जनशक्ति तथा त्यससँग सम्बन्धित पक्षलाई समेटिएको छ।

यसैगरी जीवनस्तरअन्तर्गत नागरिकको आम्दानी, आवासको लागत, स्वास्थ्य, सुरक्षा तथा मनोरञ्जन र सांस्कृतिक सुविधाजस्ता विषयलाई आधार बनाइएको छ। वातावरणसम्बन्धी मूल्यांकनले सहरको वातावरणीय अवस्थालाई समेट्छ भने शासनअन्तर्गत सहर सञ्चालन र प्रशासनसँग सम्बन्धित पक्षलाई मूल्यांकनमा राखिएको छ।

विश्व सहर सूचकांक २०२६ ले कुनै एउटा क्षेत्रमा मात्रै राम्रो प्रदर्शन गर्ने सहरभन्दा पनि अर्थतन्त्र, मानवीय पुँजी, जीवनस्तर, वातावरण र शासनलाई संयुक्त रूपमा हेरेर सहरको समग्र अवस्था प्रस्तुत गरेको हो।

अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सको यो मूल्यांकनले विश्वका प्रमुख सहरहरूको आर्थिक तथा सामाजिक अवस्था मात्र नभई त्यहाँको वातावरण र शासन प्रणालीलाई समेत एउटै ढाँचामा तुलना गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ।