आज एकादशीका दिन पनि दशैंको टीका-जमरा लगाउने क्रम जारी, कोजाग्रत पूर्णिमासम्म आशीर्वाद ग्रहण गरिँदै

काठमाडौं । बडादशैंको मुख्य दिन विजयादशमी सकिए पनि नवदुर्गाको प्रसादस्वरूप रातो टीका र पहेँलो जमरा लगाउने क्रम आज एकादशीका दिन पनि देशभर उत्साहका साथ जारी रहेको छ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि सुरु भएको नेपालीहरूको महान् चाड बडादशैं पर्व आश्विन शुक्ल पूर्णिमा अर्थात् कोजाग्रत पूर्णिमासम्म १५ दिन भव्यरूपमा मनाइने गरिन्छ ।

विजयादशमीका दिन आफ्ना नजिकका घर–परिवार र कुलकुटुम्बबाट टीका–प्रसाद ग्रहण गरेका सर्वसाधारण आज टाढा–टाढा रहेका मान्यजन, आफन्त र इष्टमित्रकहाँ पुगेर टीका, जमरा र दक्षिणासहित आशीर्वाद ग्रहण गरिरहेका छन् । कोजाग्रत पूर्णिमाका दिन अखिल बलि पूर्ति नभएसम्म टीका लगाउने क्रम निरन्तर चलिरहने धार्मिक तथा सांस्कृतिक मान्यता छ ।

दशैंको टीका ग्रहण गर्ने समयबारे नेपालका विभिन्न भेगमा आफ्नै सांस्कृतिक मौलिकता र विविधता रहेको पाइन्छ । नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका पूर्वसदस्य वेदमणि भट्टराईका अनुसार नेपाली समाजको परम्परा ठाउँअनुसार आ–आफ्नै विशिष्टतायुक्त छ । विशेषगरी पूर्वी र मध्य नेपालका अधिकांश भूभागमा कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका लगाउने र आशीर्वाद थाप्ने चलन छ भने पश्चिम नेपालका कतिपय क्षेत्रमा विजयादशमीको दिन मात्रै देवी विसर्जन गरी टीका लगाउने परम्परा रहेको छ ।

यसैबीच, आज आश्विन शुक्ल एकादशीलाई सनातन हिन्दु परम्परामा ‘पापाङ्कुशा एकादशी’का रूपमा समेत विधिपूर्वक मनाइँदैछ । यस दिन व्रत बसेर भगवान् विष्णुको उपासना गर्नाले विगतमा जानी–नजानी गरिएका सम्पूर्ण पाप कर्महरू नाश भई पुण्य प्राप्त हुने र जीवनमा सुख–शान्ति मिल्ने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ ।

दशैंको टीका र जमरा लगाउने क्रमसँगै काठमाडौं उपत्यकासहित देशका प्रमुख सहर तथा ग्रामीण क्षेत्रहरूमा आफन्तजन भेटघाट गर्न जाने सर्वसाधारणको चहलपहल बाक्लो देखिएको छ । सार्वजनिक तथा निजी सवारीसाधनहरूमा यात्रुहरूको चाप बढेको छ भने गाउँघरमा परम्परागत लिङ्गे पिङ, रोटे पिङ र पारिवारिक जमघटले चाडपर्वको रौनक अझै उल्लासमय बनाएको छ ।

(तस्बिर : आर्ट बाइ अर्थपथ / Art by Arthapath)