काठमाडौं । दशैंको चटारो सुरु भएसँगै देशका ठूला शहरहरू बिस्तारै खाली हुँदैछन् । तर, यसपटकको यात्रामा रमाइलोभन्दा बढी चुनौती पनि छ ।

हालैका बाढी–पहिरो र लगातारको वर्षाले धेरै राजमार्ग र ग्रामीण सडकमा ट्राफिक अवरोध बढाएको छ । लामो जाम, बसको टिकट अभाव र अनिश्चित यात्राबाट बच्न धेरैले यसपटक आफ्नै मोटरसाइकल रोज्न थालेका छन् ।

मोटरसाइकलमा यात्रा गर्दा समय बचत हुन्छ, बाटोको रमाइलो दृश्य नजिकबाट देख्न पाइन्छ, साथी वा परिवारसँग स्वतन्त्रतापूर्वक चल्न पाइन्छ । यस्ता कारणले पनि दशैंमा मोटरसाइकल यात्राको आकर्षण दिनदिनै बढ्दो छ ।

तर, रमाइलोको लोभमा पर्याप्त तयारी नगरी निस्कनु भने जोखिमपूर्ण छ । सुरक्षित र सहज यात्रा गर्न चाहनुहुन्छ भने बाइकको सामान्य मर्मतदेखि व्यक्तिगत सुरक्षा उपायसम्म हरेक कुरा ध्यानमा राख्नु अपरिहार्य हुन्छ ।

यदि तपाईं पनि यो दशैंमा मोटरसाइकलमै गाउँघर पुग्ने तयारीमा हुनुहुन्छ भने यहाँ उल्लेखित विस्तृत तयारी तपाईंको यात्राको साथी बन्न सक्छ ।

१. इन्जिन र सर्भिसको पूर्ण जाँच
लामो दूरीको यात्रामा बाइकको इन्जिन सबैभन्दा संवेदनशील हुन्छ । निरन्तर दौडाइँका कारण इन्जिनमा बढी तातो भएर क्षति पुग्न सक्छ । त्यसैले यात्रा अघि सम्पूर्ण सर्भिस गर्न जरुरी छ ।

इन्जिन तेल : पुरानो वा कम तेलले इन्जिनलाई ड्यामेज गर्न सक्छ। तेलको स्तर र गुणस्तर दुबै जाँच गर्नुहोस् ।

चेन र ब्रेक : चेनको लुब्रिकेशन, ब्रेक प्याड र डिस्कको अवस्था राम्रो छ कि छैन हेर्नुहोस् ।

टायरको हावा : धेरै कम वा धेरै बढी हावा दुर्घटनाको कारण बन्छ । यात्राको भारअनुसार टायरको प्रेशर मिलाउनुहोस् ।

२. बत्ती र सिग्नलको सुरक्षा

दशैंको यात्रामा रातपनि समावेश हुन सक्छ । अन्धकारमा अन्य सवारीलाई आफ्नो उपस्थिति देखाउन हेडलाइट, टेललाइट, ब्रेक लाइट र इन्डिकेटरको भूमिका निर्णायक हुन्छ । फ्युज, बल्ब वा वायरिङमा समस्या भए अग्रिमै मर्मत गर्नुहोस् । एक्स्ट्रा बल्ब वा फ्युज साथमा राख्दा आकस्मिक समस्या समाधान गर्न सजिलो हुन्छ ।

३. सामान राख्ने सही तरिका

मोटरसाइकलमा सामान राख्दा सन्तुलन बिग्रनु यात्राको सबैभन्दा ठूलो खतरा हो ।

साइड बक्स वा लगेज र्याक : बजारमा उपलब्ध विशेष लगेज बक्स, क्रस ब्याग वा टप बक्स प्रयोग गर्दा सामान सुरक्षित र सन्तुलित रहन्छ ।

डोरी वा बन्जी कर्ड : गुणस्तरीय कर्ड प्रयोग गर्दा बाटोमा सामान खस्ने डर हुँदैन । भारी सामानलाई तलपट्टि र अगाडि–पछाडि बराबरी राख्न ध्यान दिनुहोस्।

४. आपतकालीन किट अनिवार्य

दूरदराजको बाटोमा पङ्चर, पेट्रोल सकिनु वा सानो प्राविधिक समस्या हुनु सामान्य कुरा हो । पङ्चर मर्मत किट, पोर्टेबल एयर पम्प वा अतिरिक्त ट्युब साथमा राख्नुहोस् । इन्धनको जेरी क्यानमा अतिरिक्त पेट्रोल राख्दा टाढा–टाढासम्म पनि निश्चिन्त यात्रा गर्न सकिन्छ । आधारभूत उपकरण (पाना, स्क्रुड्राइभर आदि), टर्चलाइट, फस्ट एड बक्स र पिउने पानी राख्नु जरुरी छ ।

५. सुरक्षात्मक गियर र स्वास्थ्यको ख्याल

हेल्मेट मात्रै पर्याप्त छैन । लामो यात्रामा शरीरलाई थप सुरक्षा आवश्यक हुन्छ । राइडिङ ज्याकेट, ग्लोभ्स, घुँडाको गार्ड र मजबूत जुत्ताले दुर्घटनाको असर कम गर्छ। लामो दूरीमा नियमित रूपमा पानी पिउनुहोस्, बीचबीचमा ब्रेक लिँदै शरीर तन्काउनुहोस्। थकाइले प्रतिक्रिया क्षमतामा असर पार्छ ।

६. मौसम र बाटोको जानकारी

नेपालको भूगोल र मौसम अनिश्चित हुन्छ। यात्रा अघि मौसमको पूर्वानुमान, ट्राफिक अपडेट र वैकल्पिक मार्गको जानकारी लिनुहोस्। पहिरो, पुल मर्मत वा आकस्मिक सडक अवरोधले योजना बदल्नुपर्ने हुन सक्छ।

७. बीमा र कागजात

बाइकको ब्लुबुक, ड्राइभिङ लाइसेन्स, बीमा पत्र जस्ता कागजात अनिवार्य बोक्नुस् । आकस्मिक दुर्घटना वा चेकिङमा यी कागजातले कानुनी र आर्थिक दुवै सुरक्षा दिन्छ ।

दशैंमा मोटरसाइकलमा घर फर्किँदा रमाइलो दृश्य र स्वतन्त्रताको अनुभूति पक्कै अद्भुत हुन्छ । तर, सावधानी र तयारी बिना सुरु भएको यात्रा असुरक्षित पनि हुन सक्छ। समयमै आवश्यक जाँच र सही योजना बनाउँदा मात्र तपाईंको दशैं यात्रा यादगार, सुरक्षित र तनावमुक्त बन्न सक्छ ।