जापानका लगानीकर्ताहरूले विदेशी बजारबाट पुँजी खिच्न थालेपछि विश्वव्यापी ऋणपत्र बजारमा हलचल

जापानी बन्डको प्रतिफल ३ प्रतिशत नाघेपछि विश्व बजारबाट स्वदेश फर्किँदै छ लगानी । तीन दशकयताकै उच्च ब्याजदरको आकर्षणले येनको भाउ पनि महँगियो ।

काठमाडौँ । जापानी सरकारी बन्डको बेञ्चमार्क प्रतिफल तीन दशकभन्दा पुरानो अवरोधलाई पार गरेर माथि उक्लिएपछि, कुनै समय विश्वव्यापी बन्ड बजारमा भरपर्दो रूपमा बगिरहेको लगानीको धार उल्टिन थालेको छ। जापानलाई अमेरिकी ट्रेजरीको सबैभन्दा ठुलो धनी र विश्वभरकै सार्वभौम ऋणको भरपर्दो खरिदकर्ता बनाउने लगानीको प्रवाहलाई मोड्नका लागि मात्र नभई टोकियोको कोष लागतका लागि पनि तीन प्रतिशतको यो सीमा निकै महत्त्वपूर्ण बनेको छ।

बुधवार विश्वव्यापी बन्ड बजारमा दबाब गहिरिँदै जाँदा, जापानी लगानीकर्ताहरूले विदेशी सम्पत्तिबाट हात झिक्ने अनुमानले बजारलाई प्रभावित पारेको व्यापारीहरूले बताएका छन्। जापानले विदेशी ऋणमा गरेको दुई लाख ४० अर्ब डलर बराबरको विशाल लगानी हालैका दिनमा एक्कासि बेचेको कुनै सङ्केत त देखिएको छैन, तर विश्वव्यापी फन्ड म्यानेजरहरू र बढ्दो तथ्याङ्कले भने त्यहाँबाट पुँजी निकाल्ने क्रम स्थिर रूपमा अघि बढिरहेको देखाएको छ।

सिड्नी, लन्डन र सिङ्गापुरका बन्ड डिलर तथा सम्पत्ति प्रबन्धकहरूले जापानको मागमा आएको कमीलाई महसुस गर्न थालेका छन्।

आधिकारिक तथ्याङ्क अनुसार जापानी लगानीकर्ताहरूले अगस्ट २२ सम्ममा विदेशमा गरेको लगानीबाट खुद ३० खर्ब येन अर्थात् १८ अर्ब ७० करोड अमेरिकी डलर बराबरको ऋणपत्र बिक्री गरिसकेका छन्। बन्ड बजारमा सन् २०२२ मा मन्दी आएयताको यो वर्षकै सबैभन्दा ठुलो बाह्य प्रवाह हो।

लाजार्ड एसेट म्यानेजमेन्टमा वैश्विक फिक्सड इनकमका सह-प्रमुख माइकल वाइडनरले आफूले जापानी लगानीकर्ताहरूसँग प्रत्यक्ष कुराकानी गरेर यो कुरा थाहा पाएको बताएका छन्। उनका अनुसार जापानी लगानीकर्ताहरूले सम्भवतः २५ वर्षसम्म येन सेक्युरिटीमा कम लगानी गरेका थिए र अहिले ती प्रतिफलहरू आकर्षक बन्दै गएपछि उनीहरूले आफ्नो लगानी पुनर्संरचना गरिरहेका छन्।

सिम्प्लेक्स एसेट म्यानेजमेन्टका टोकियोस्थित फन्ड म्यानेजर तोशिनोबु चिबा पनि यस्तै लगानीकर्तामध्ये एक हुन्। उनले अमेरिकी ट्रेजरीप्रति आफ्नो दृष्टिकोण नकारात्मक बनेको र प्रतिफल हालैको शिखरमा पुग्नुअघि नै १० वर्षको जापानी सरकारी बन्ड किन्न सुरु गरेको बताएका छन्।

१० वर्षको बन्ड तीन प्रतिशतभन्दा माथि खरिद गर्न सजिलो रहेको र अधिकांश जीवन बिमा कम्पनीहरूसँग अहिले खरिद गर्ने प्रबल प्रोत्साहन रहेको उनको भनाइ छ। जापानी लगानीकर्ताहरूका लागि अमेरिकाबाट पैसा झिकी फेरि जापानमै फर्काउनु एक स्वाभाविक कदम भएको उनले बताएका छन्।

अस्ट्रेलियाली बजारमा पनि देखियो परिवर्तन

महामारीअघिका वर्षहरूमा जापानी लगानीकर्ताहरू सबैभन्दा ठुलो विदेशी ऋण धनी रहेको अस्ट्रेलियामा पनि बजार सहभागीहरूले खरिद गर्ने प्रवृत्तिबाट जोगाएर राख्ने प्रवृत्तिमा परिवर्तन आएको महसुस गरेका छन्।

सिटि बैंकका अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्डका बजार बिक्री प्रमुख रायन एलिसका अनुसार यस वर्ष जापानी लगानीकर्ताहरूले लगानी थुपार्नेभन्दा पनि आफ्नो जोखिमलाई सन्तुलित रूपमा होल्ड गर्ने काममा ध्यान दिएका छन्।

धेरै वर्षपछि उनीहरूमा स्वदेशी बजारप्रतिको झुकाव देखापरेको छ र अस्ट्रेलियाली बजार पनि केन्द्रीय बैङ्कको ब्याजदर वृद्धिको दबाबमा रहेको उनले बताएका छन्। यो पूर्ण रूपमा प्रतिफलबाट निर्देशित निर्णय भएको उनको भनाइ छ।

पेन्सन फन्डहरूको लगानीमा फेरबदल

जापानको सरकारी पेन्सन लगानी कोषले आफ्ना लगानीहरूलाई घरेलु सम्पत्ति तर्फ केन्द्रित गर्न सक्ने सम्भावना जुलाई महिनामा व्यक्त गर्दा विश्वव्यापी ऋणपत्र बजार तरङ्गित भएको थियो। यो एक लाख ८० अर्ब डलरको विशाल कोषले आफ्नो पोर्टफोलियो समायोजन गर्दैछ भन्ने स्पष्ट सङ्केत नभए पनि अन्य जापानी संस्थागत कोषहरूले भने स्वदेशमै अवसरहरूको पुनर्मूल्यांकन गरिरहेका छन्।

जेपी मोर्गन एसेट म्यानेजमेन्टद्वारा बुधवार जारी गरिएको ८२ वटा कर्पोरेट जापानी पेन्सन फन्डहरूको एक सर्वेक्षण अनुसार स्वदेशी बन्डमा लगानी बढाउने योजना बनाउनेहरूको खुद हिस्सा सन् २००८ मा यो सर्वेक्षण सुरु भएयताकै उच्च रहेको पाइएको छ। मुद्रा हेजिङको उच्च लागतका कारण यी फन्डहरूले विदेशी ऋणको होल्डिङ घटाउने क्रम जारी राखेको सर्वेक्षणले देखाएको छ।

अमेरिकी ट्रेजरीदेखि फ्रान्सेली र अस्ट्रेलियाली ऋणपत्र बजारसम्म जापानी लगानीकर्ताहरूको ठुलो भूमिका रहेकोले यस्ता परिवर्तनहरूले ठुलो अर्थ राख्छन्। मिजुहो बैङ्क लन्डनका वरिष्ठ रणनीतिकार मासायुकी नाकाजिमाले मुद्रा हेज गरिएको आधारमा घरेलु बन्डहरूको तुलनात्मक आकर्षण बढ्दै गएको र यसले विदेशी सम्पत्तिबाट जापानी फिक्सङ इनकम तर्फको सहभागितालाई अझ प्रोत्साहन गर्न सक्ने बताएका छन्।

विगत दुई वर्षमा तीन गुणाभन्दा बढीले वृद्धि भएको १० वर्षको जापानी सरकारी बन्डको प्रतिफल मङ्गलवार सन् १९९६ यता पहिलो पटक ३ प्रतिशतको विन्दुमा पुगेको छ। सोही अवधिमा १० वर्षको अमेरिकी ट्रेजरीको प्रतिफल पनि करिब एक प्रतिशतले बढेको छ र दुबैबीचको अन्तर १०० आधार बिन्दुभन्दा बढीले साँघुरिएको छ।

लन्डनस्थित सेन्ट जेम्स प्लेसका प्रमुख लगानी अधिकृत जस्टिन ओनुएकुसीका अनुसार जापानी बन्डको प्रतिफल बढ्दै जाँदा ट्रेजरी र अन्तर्राष्ट्रिय बन्डहरूको सिमाञ्चल खरिदकर्ताहरू घट्दै गएका छन् किनकि जापानी बन्ड र अन्तर्राष्ट्रिय बन्डबीचको सापेक्षिक मूल्य अब कम भएको छ र त्यो कुरा आफैँमा निकै महत्त्वपूर्ण छ।

कठोर बन्दै जापानी केन्द्रीय बैङ्क

विदेशी स्थानहरूमा प्रायः हेज गरिएको हुनाले विदेशी विनिमयमा पर्ने प्रभावहरू त्यति स्पष्ट छैनन्। जापानमा प्रतिफलहरू अझै स्थिर भई नसकेका कारण पनि केही खरिदकर्ताहरू पर्ख र हेरको अवस्थामा छन्।

पेरिसस्थित सम्पत्ति व्यवस्थापक कार्मिगनागको लगानी समितिका सदस्य केभिन थोजेटका अनुसार जापानको ओरालो लागेको येनको भाग्य बदल्नका लागि यसै महिनाको अन्त्यमा हुने बैठकमा केन्द्रीय बैङ्कले बजारको अपेक्षाभन्दा छिटो दरमा ब्याजदर बढाउन आवश्यक छ। प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीको ठुलो आकारको वित्तीय खर्च गर्ने दबाबका कारण पनि जापानी सरकारी बन्डको प्रतिफल माथि धकेलिएको छ।

अर्थमन्त्री सात्सुकी कातायामाले बुधवार फेरि पनि ३ प्रतिशतको सीमाबारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेका छन्। उनले उपयुक्त ऋण व्यवस्थापनप्रति प्रतिबद्धता दोहोर्याउँदै सरकारको बजेट मागहरू उचित स्तरमै रहेको बताएका छन्। प्रमुख जापानी लगानीकर्ताहरूले दशकौँ लगाएर जम्मा गरेका विदेशस्थित लगानीहरू रातारात परिवर्तन हुने भने होइनन्।

तर विश्वका सबै प्रमुख ऋणीहरू अत्यधिक दायित्वमा परेका र मुद्राको जोखिम बढिरहेको वर्तमान अवस्थामा विदेशमा प्रतिफलको पछि दगुर्नुभन्दा स्वदेश फर्किनु धेरै सुरक्षित विकल्प साबित हुन थालेको छ। टोकियोस्थित स्टेट स्ट्रिट इन्भेस्टमेन्ट म्यानेजमेन्टका वरिष्ठ फिक्सड इनकम रणनीतिकार मासाहिको लु का अनुसार यो ठुलो स्तरमा पुँजी स्वदेश फर्काउने कथा होइन, बरु जापान क्रमशः विदेशी बन्डहरूको सिमाञ्चल खरिदकर्ता बन्न छोड्दै जानुको परिणाम हो।

विश्वको सबैभन्दा ठुलो बचत कोषमध्ये एकबाट हुने न्यून वृद्धिशील मागले नै विश्वव्यापी रूपमा म्यादको प्रिमियमलाई माथि धकेल्न मद्दत गरिरहेको छ।