नास्डाकबाट एकै दिन २५ खर्ब डलर स्वाहा, एआई कम्पनीहरूसँग किन आत्तिए लगानीकर्ता

कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) क्षेत्रमाथिको अतिमोहमा अब पूर्णविराम लाग्ने सङ्केत देखिन थालेको छ, जहाँ वाल स्ट्रिटमा आएको यस भूकम्पले प्रविधिको भविष्यलाई नयाँ मोडमा उभ्याइदिएको छ।

काठमाडाैँ । अमेरिकाको मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीले हासिल गरेको बलियो सफलता र त्यसले डेटा सेन्टर निर्माणका योजनाहरूमा पार्न सक्ने सम्भावित अवरोधका कारण लगानीकर्ताहरूमा त्रास फैलिएको छ।

यसैको परिणामस्वरुप प्रविधि क्षेत्रको दबदबा रहेको नास्डाक परिसूचकमा अप्रिल २०२५ को ‘लिबरेसन डे’ यताकै सबैभन्दा ठूलो एकदिने गिरावट आएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अप्रिल २, २०२५ लाई आफैँले ‘लिबरेसन डे’ (मुक्ति दिवस) घोषणा गरेका थिए। यस दिन ट्रम्पले ह्वाइट हाउसको रोज गार्डेनमा आयोजित एक समारोहमा कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गर्दै अमेरिका भित्रिने विदेशी सामानहरूमा व्यापक ‘रेसिप्रोकल टेरिफ’ (पारस्परिक भन्सार शुल्क) घोषणा गरे। यसले अमेरिकी शेयर बजारमा भारी कमी ल्याएकाे थियाे ।

त्यसयता यसै हप्ताकाे मध्यावधि चुनावकाे नतिजाले पुनः उस्तै बबण्डर निम्त्याएकाे छ । नास्डाककाे कुल बजार पूँजीकरणबाट एकैपटक खर्बौं डलर गायब भएको छ भने यसले लगानीकर्ताहरूलाई गहिरो चिन्तामा धकेलेको छ।

ऐतिहासिक आँधी

नास्डाक कम्पोजिट परिसूचक ५.५ प्रतिशतले तल झरेको छ। मध्य अक्टोबरयता नास्डाक ५०० भन्दा बढी अङ्कले घटेको यो पाँचौँ पटक हो भने एआई सेयरहरू लगातार दुई दिनदेखि बिक्रीको अत्यधिक दबाबमा परेका छन्।

पछिल्ला केही साताहरूमा एआई बजारमा देखिएको तीव्र उतारचढावले यसअघिको उत्साहलाई झट्का दिएको छ। कन्नेटिकुटको स्टाम्फोर्डस्थित जोन्स ट्रेडिङका प्रमुख बजार रणनीतिकार माइकल ओरूर्केले निर्वाचनको यो परिणामले डेटा सेन्टरको विस्तार सुस्त हुने मुख्य विषयलाई स्थायी रूपमा बजारमा स्थापित गराएको बताएकाे खबर राेयटर्सले लेखेकाे छ।

ठीक एक महिना अघिको रेकर्ड विन्दुबाट करिब १२ प्रतिशतले घटेसँगै नास्डाक कम्पोजिट अहिले ‘करेक्सन’ को क्षेत्रमा प्रवेश गरेको छ। बजारमा हालको तीव्र गिरावटले आगामी दिनमा अझै बिक्रीको दबाब कायम रहने सङ्केत गरेको छ, जसको असर एसियाली बजारहरूमा समेत देखिन थालेको छ।

डेटा सेन्टर निर्माणमा बढ्दो अवरोध

निर्वाचनमा डेमोक्र्याट्सहरूले धेरै राज्यका गभर्नर पदहरूमा जित हासिल गरेसँगै डेटा सेन्टर निर्माणका परियोजनाहरूमा स्थानीय तहबाटै कडा विरोध हुन सक्ने आकलन गरिएको छ।

न्यु इङ्गल्याण्डस्थित ग्रनाइट वेल्थ म्यानेजमेन्टका प्रबन्ध निर्देशक ब्रुस जारोका अनुसार यी डेटा सेन्टरहरू कुनै न कुनै बस्तीको नजिकै बन्ने हुनाले स्थानीय तहमा शक्ति ग्रिड र जल प्रणालीमा पर्ने दबाबका कारण ठूलो प्रतिवाद हुनेछ। धेरै डेटा सेन्टरहरूले स्वीकृति पाइसकेका भए पनि अझै धेरैले अनुमति लिन बाँकी नै छ र त्यो प्रक्रिया निकै कठिन हुने देखिएको छ।

स्विस बैंक युबीएसका विश्लेषकहरूको अनुमान अनुसार सन् २०२८ सम्ममा अमेरिकामा थपिने अनुमान गरिएको कुल डेटा सेन्टर क्षमताको करिब ३० प्रतिशत हिस्सा निर्माण कार्य रोकिने सम्भावित जोखिममा पर्न सक्छ। यसले नयाँ संरचनाहरूको द्रुत निर्माणमा निर्भर सम्पूर्ण उद्योगलाई नै सङ्कटमा पार्न सक्ने खतरा बढेको छ।

सेमीकन्डक्टर र क्लाउड कम्पनीमा पहिरो

उच्च ब्याजदर र वित्तीय कडाइका कारण पहिले नै सङ्घर्ष गरिरहेका नेबियस र कोरवेभ जस्ता नव-क्लाउड कम्पनीहरू र सेमीकन्डक्टर क्षेत्रका सेयरहरूमा बिहीबार सबैभन्दा ठूलो गिरावट देखिएको छ।

अर्बौं डलर लागतका डेटा सेन्टर निर्माणमा ढिलाइ हुने आशङ्काबीच फिलाडेल्फिया सेमिकन्डक्टर इन्डेक्स १२ प्रतिशतले घटेर छ महिनायताकै न्यून बिन्दुमा पुगेको छ। यसैगरी, एनभिडियाको सेयर ९ प्रतिशतले र एड्भान्स्ड माइक्रो डिभाइसको सेयर १७ प्रतिशतले ओरालो लागेको छ।

वाल स्ट्रिटमा लगानीकर्ताको त्रास मापन गर्ने ‘भिक्स’ सूचकमा डिसेम्बर २०२४ यताकै सबैभन्दा ठूलो उछाल आएको छ। यसले बजारमा आगामी दिनमा अझै ठूलो अस्थिरता आउन सक्ने चेतावनी दिएको छ।

एरोनियन, अल्फाबेट लगायतका ठूला प्रविधि कम्पनीहरू समेत अछुतो रहन सकेनन् र तिनीहरूको सेयर मूल्यमा पनि गिरावट आयो। समग्र बजारमा सबैभन्दा ठूला मानिने कम्पनीहरू समेटिएको नास्डाक १०० परिसूचक ६.४ प्रतिशतले घटेपछि बजारबाट २५ खर्ब डलर (करीब रू. ३७ नील ७५ खर्ब) स्वाहा भएको छ।

अत्यधिक लगानी गरिएको कृत्रिम बौद्धिकता क्षेत्रबाट तत्काल प्रतिफल आउने वा नआउने भन्ने आशङ्काले यसअघि नै अस्थिर बनेको बजारमा राजनीतिक घटनाक्रमले थप इँटा थपिदिएको छ। इन्क्लाइन इन्भेस्टमेन्ट म्यानेजमेन्टका संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत टेड पार्किलले बजार अब एआईको केवल ‘वाचा’ बाट त्यसको ‘मूल्य’ तर्फ प्रवेश गरिरहेको बताएका छन्।

दीर्घकालीन रूपमा एआईले विश्वलाई रूपान्तरण गर्ने कुरामा कुनै शङ्का नरहेको तर यसको अर्थ सबै एआई सम्बन्धित सेयरहरूको मूल्य सही ढङ्गले निर्धारण भइसकेको भन्ने नबुझिने उनको तर्क छ।

अन्य क्षेत्रमा फैलिएको मन्दी

अत्यधिक ऋण र खर्चका कारण लगानीकर्ताको चिन्ताको केन्द्र बनेको नेओक्लाउड कम्पनी कोरवेभको सेयर १० प्रतिशतले घटेको छ भने यसको ऋण डीफल्ट स्वैप स्प्रेड रेकर्ड स्तरमा पुगेको छ। इन्टेलको ऋण स्वैप स्प्रेड पनि कीर्तिमानी बिन्दुमा पुगेको छ।

अर्को कम्पनी नेबियसको सेयर १५ प्रतिशतले झरेको छ र यी दुवै कम्पनीका सेयरहरू अक्टोबरको उच्च विन्दुबाट आधाभन्दा बढीले तल खरिसकेका छन्। डेटा सेन्टर सञ्चालकहरू एप्लाइड डिजिटल, साइफर डिजिटल र आइरेनको सेयर पनि १४ प्रतिशतभन्दा बढीले खस्किएको छ।

यो कमजोरी केवल प्रविधि कम्पनीहरूमा मात्र सीमित नभएर यससँग सम्बन्धित सेवा तथा उपकरण आपूर्ति गर्ने कम्पनीहरूमा समेत देखिएको छ। यसैबीच, माइक्रोसफ्टको सेयर ३.६ प्रतिशतले घटेको छ भने ब्लुमबर्ग न्युजले उल्लेख गरेअनुसार सो कम्पनीले नेबियस, आइरेन र एनस्केलका केही डेटा सेन्टर परियोजनाहरूमाथि आफ्नो निगरानी कडा बनाउँदै लगेको छ।