एक वर्षमै १४ करोडभन्दा धेरैले बढ्यो चण्डिका डिस्टिलरीको व्यापार, डेढ अर्बमा नयाँ कारखाना बन्दै

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ३८ करोडभन्दा बढीको व्यापार गरेको चण्डिका डिस्टिलरीले उत्पादन क्षमता विस्तारका लागि डेढ अर्बभन्दा बढी लगानीमा नयाँ कारखाना निर्माण गरिरहेको छ।

काठमाडाैँ । नेपाली मदिरा बजारमा सक्रिय चण्डिका डिस्टिलरी प्रालिले आफ्नो वित्तीय कारोबारमा उल्लेख्य प्रगति हासिल गरेको छ। कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा कुल ३८ करोड ४० लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्न सफल भएको छ।

यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ६३ दशमलव चार शून्य प्रतिशतले बढी हो। अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कम्पनीले २३ करोड ५० लाख रुपैयाँ मात्र आम्दानी गरेको थियो। त्यसअघिका वर्षहरूमा कम्पनीको कारोबार स्थिर नरहे पनि पछिल्लो समय यसको व्यापारले गति πलेको देखिन्छ।

सन् १९९९ को डिसेम्बरमा स्थापना भएको यो कम्पनीले विशेषगरी ४० युपी, ५० युपी र ७० युपी क्षमताका विभिन्न मदिरा उत्पादन तथा बिक्री गर्दै आएको छ। पासपोर्ट ह्विस्की, ब्ल्याक ज्याक ह्विस्की र पास पास ब्रान्डका मदिरा यसका मुख्य उत्पादन हुन्।

विस्तारको योजना

कम्पनीले आफ्नो उत्पादन क्षमतालाई निकै फराकिलो बनाउने योजना अघि बढाएको छ। हाल वार्षिक एक करोड ८४ लाख लिटर बोटलिङ क्षमता रहेकोमा निर्माणाधीन नयाँ कारखाना सञ्चालनमा आएपछि यो क्षमता बढेर दुई करोड ७४ लाख लिटर पुग्नेछ।

यसका लागि कम्पनीले करिब एक अर्ब ५२ करोड ५० लाख रुपैयाँ लागतमा नयाँ कारखाना निर्माण गरिरहेको छ। चालु वर्षको मध्यसम्ममा परियोजनाको वित्तीय प्रगति तीन चौथो अर्थात् पचहत्तर प्रतिशत पुगेको छ। यद्यपि, तोकिएको समयमै काम सम्पन्न हुन नसक्दा अब यसको संशोधित लक्ष्य आगामी वर्षको जनवरीसम्म पुर्‍याइएको छ।

नयाँ परियोजनाको अधिकांश हिस्सा ऋणबाट जुटाइएको हुनाले सुरुवाती चरणमा ऋण भुक्तानी र बजार व्यवस्थापनमा भने केही दबाब पर्ने देखिएको छ।

बजार हिस्सा र रणनीतिक साझेदारी

चण्डिका डिस्टिलरीको स्वामित्व मुख्यतया चार जना प्रवर्द्धकहरूको हातमा रहेको छ। जसमा रवि केसीको करिब ४० प्रतिशत, अभिषेक श्रेष्ठको २५ प्रतिशत, श्रद्धा केसीको १९ प्रतिशत र अवन्तिका केसीको १६ प्रतिशत हिस्सा छ। कम्पनीका प्रमुख प्रवर्द्धकहरू यती डिस्टिलरी र याक ब्रुइङ कम्पनीसँग पनि आबद्ध रहेका छन्।

यती डिस्टिलरीसँगको रणनीतिक र सञ्चालनगत सम्बन्धले चण्डिकालाई व्यवसाय सञ्चालनमा ठूलो सहयोग पुग्दै आएको छ। यसैक्रममा, यती डिस्टिलरीलाई अतिरिक्त तटस्थ मदिरा आपूर्ति गर्ने गरी छ वर्षको छुट्टै सम्झौतासमेत भएको छ, जसले नयाँ कारखानामार्फत हुने आम्दानीलाई सुनिश्चित गर्न सघाउनेछ।

व्यापार विस्तारका कैयौँ सम्भावनाका बीच कम्पनीले केही गम्भीर व्यावसायिक जोखिम र नियामकीय चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ। उत्पादनको ठूलो हिस्सा कम मूल्यका ७० युपी ब्ल्याक ज्याक र अन्नमा आधारित मदिरामा निर्भर भएका कारण सञ्चालन नाफामा केही दबाब पर्ने गरेको छ।

नेपालमा मदिरा क्षेत्र उच्च कर र कडा नियमनको दायरामा रहने भएकाले कर वा भन्सार महसुलमा हुने फेरबदलले लागत सीधा प्रभावित पार्छ। त्यस्तै, विदेशी मुद्राको विनिमय दरमा हुने उतारचढावले पनि कम्पनीलाई केही हदसम्म असर पुर्‍याएको छ।

युरोप तथा अन्य देशबाट कच्चा पदार्थ र उपकरण आयात गर्दा हुने भुक्तानीका कारण गत वर्ष मात्र कम्पनीले आठ प्रतिशतभन्दा बढी विदेशी विनिमय घाटा व्यहोर्नु परेको थियो। यद्यपि, आयातित तयारी मदिरामा लाग्ने उच्च भन्सार महसुलका कारण स्वदेशी उत्पादनले केही हदसम्म बजार संरक्षण पाइरहेका छन्।